Mülk Suresi

-

Yüce Allah surenin 23-30. ayetlerinde, inkârcı insanlara çeşitli sorular sordurmakta, dikkatleri kıyamete ve mahşere çe kmekte, onların alay konusu edindikleri kıyametin bilgisinin sadece kendisinde olduğunu bildirerek, o günde inkârcıların yüzlerinin alacağı hali tanıtmaktadır. Sonrasında inançlı insanın Allah bilinci gündeme getirilmekte ve O’ndan bağımsız bir hayatın düşünülemeyeceği muhataplara haber verilmektedir.

Surenin son grubunda yer alan sekiz ayetin altı tanesinin başında قُلْ [kul] emri getirilmektedir. Bunun amacı, daha önce de ifade ettiğimiz gibi, bu ayetlerin [kelime-i tevhîd] in adeta ispat kısmını oluşturmasıdır. قُلْ [kul] emri, vahyin ışığında doğru ve ideal akıl inşa etmeyi amaçlayan bir hitaptır.

Söylenmek istenen şudur: Yüce Allah, kendisini nasıl tanıtıyorsa O’nu öyle tanıyıp anlayın; başkalarına ait sözleri Allah’ı tanımada ve tanıtmada kullanmayın. Aklınızı ve bilincinizi vahiy inşa etsin; başka unsurların sahte görüntülerine hayatınızda yer vermeyin.

ııı. (27. Ayet): Vaadi Görenlerin Yüz İfadesi

فَلَمَّا رَاَوْهُ زُلْفَةً س۪يٓـَٔتْ وُجُوهُ الَّذ۪ينَ كَفَرُوا وَق۪يلَ هٰذَا الَّذ۪ي كُنْتُمْ بِه۪ تَدَّعُونَ “Onu yakın(ların)da gördüklerinde, kâfir olanların yüzleri asılmış olacaktır ve kendilerine ‘İşte aceleyle istediğiniz (gün) budur!’ denecektir.”

Ayetteki فَلَمَّا رَاَوْهُ [felemmâraevhu] ifadesi “onu gördükleri zaman”; زُلْفَةً [zülfeten] kelimesi “yakın, çok yakın, yüz yüze”; س۪يٓـَٔتْ [sîet] edilgen fiili “asılmış (olacaktır), buruşmuş (olacak)tır, kötüleşmiş (olacak)tır”; وُجُوهُ [vücûhu] sözcüğü “yüzler i”; الَّذ۪ينَ كَفَرُوا [ellezînekeferû] ifadesi “kâfir olanların, nankörler in, inkâr etmiş kişilerin”; وَق۪يلَ [vekîle] edilgen fiili “ve (kendilerine şöyle) söylenmiş (olacak)”; هٰذَا [hâzâ] kelimesi “işte bu”; الَّذ۪ي كُنْتُمْ [ellezîküntüm] ifadesi “sizin (şöyle) olduğunuz şeydir”; بِه۪ [bihî] ifadesi “onu, kendisini”; تَدَّعُونَ [tedde‘ûne] fiili ise “sizin (gelmesini) istediğiniz şey(dir), sizin iddianıza konu olan şey (dir)” demektir.

Bu ayette inkârcıların reddettikleri şeyi gördüklerinde yüzlerinin alacağı korkunç hal ve kendilerine söylenecek söz gündeme getirilmektedir.

1. فَلَمَّا رَاَوْهُ زُلْفَةً س۪يٓـَٔتْ وُجُوهُ الَّذ۪ينَ كَفَرُوا “Onu yakın(ların)da gördüklerinde, kâfir olanların yüzleri asılmış olacaktır.” Ayetteki هُ [hü] zamiri, Mülk 67:25. ayetteki هٰذَا الْوَعْدُ [hâze’l-va‘dü] ifadesine gitmektedir. İlgili ayetin izahında da belirttiğimiz gibi, bu ifade “azap, kıyamet veya mahşerdeki cehennem azabı” olabilir.

a) Surenin indirildiği zamanki muhataplar düşünüldüğünde, maksadın “azap, cehennem azabı” olması ihtimali güçlü olur. Dünyada iken alay edip inkâra kalkıştıkları mahşeri ve oradaki azabı yakından görmüş olacaklardır; bir anlamda azapla yüz yüze geleceklerdir. İşte o zaman inkâra şartlanmış olanların yüzleri kapkara kesilecek, suratları asılacak ve acı ile buruşacaktır.(150)

b) Söz konusu vaad’den maksat “Son Saat” de olabilir. Bu durumda Son Saat esnasında “Allah’ın diledikleri hariç, göklerde ve yerde bulunan herkes düşüp bayılacağı” için, nankörlerin ruhları da bundan elbette etkileneceklerdir.

c) Mülk 67:25. ayetteki [el-va‘d] kelimesinden maksadı “ölüm vakti” olarak kabul etmemiz halinde, ilgili kişilerin yüzlerinin alacağı kötü durum dile getirilmiş olmaktadır. Çünkü insanlar ölürken mahşerde gidecekleri yer kendilerine gösterilir veya ölüm melekleri onlarla konuşur.(151) İşte bu esnada kötü insanların yüzlerinin asılacağı, hatta yüzlerine ve arkalarına melekler tarafından korkunç darbeler indirileceği beyan edilmektedir.(152)

d) Ebû Müslim gibi bazı âlimler, ayetteki fiillerin mazi, yani “geçmiş zaman” kalıbında olmasından hareketle, mesajı Âd ve Semûd gibi geçmiş kavimlerle ilişkilendirmiş ve maksadı onların hel aklerinde yaşadıkları felaketler şeklinde yorumlamışlardır.(153) Hatta müfessir Mücâhid, maksadın Bedir olduğunu belirtmiştir.(154) Bu durumda Mülk 67:25. ayetteki vaadi “mutlak azap” olarak kabul etmek gerekirken, oradaki [yekûlûne] fiilinin zamanını göz ardı etmek kaçınılmaz olmaktadır.

“Zamiri yakına göndermek gerektiği kuralı”ndan hareketle, maksadı Mülk 67:26. ayette konusu edilen ve genelde kabul edilen “kıyamet veya mahşerdeki azap” şeklinde anlamanın daha doğru olacağı kanaatindeyiz. Ayet bu şekilde yorumlanırsa mesajı evrensel olur ve bütün zamanların muhataplarını kapsamına alır.

2. وَق۪يلَ هٰذَا الَّذ۪ي كُنْتُمْ بِه۪ تَدَّعُونَ “Kendilerine ‘İşte aceleyle istediğiniz (gün) budur!’ denecektir.” Buradaki هٰذَا [hâzâ] kelimesi Mülk 67:25. ayetteki هٰذَا الْوَعْدُ [hâze’l-va‘dü] ifadesine gitmektedir Yüce Allah benzerleri Rûm 30:56, Yâsîn 36:63, Sâffât 37:21, Duhân 44:50, Tûr 52:14, Rahmân 55:43 ve Me‘âric 70:44 gibi ayetlerde de geçen bu ifadelerde dünya hayatında mahşeri inkâr edenleri ayıplayacağını dolaylı olarak beyan etmiş olmaktadır. Konuyla ilgili olarak Zâriyât 51:14’te şöyle buyurulmaktadır: “(Onlara) ‘Azabınızı tadın! Acele gelmesini beklediğiniz şey budur işte! (denecektir.)”

Fussilet 41:31’de de geçen تَدَّعُونَ [tedde‘ûne] fiili, Yâsîn 36:57’de [yedde‘ûne] şeklinde kullanılmaktadır. Bazı âlimler bunun [ted‘ûne] kalıbında “peşine düşmek, acele olmasını istemek” manasına geldiğini benimsemişken,(155) bazıları ise [iddi‘â’] kalıbında “bir şeyin yanlışlığını iddia etmek”, “b atıl olduğunu kabul etmek” ve “reddettiğinin kendisine ulaşamayacağını sanmak” anlamlarına geldiğini beyan etmişlerdir.(156)

Her iki yaklaşımın da aslında bu ayetlerin indirildiği dönem müşrikleri için mümkün olduğunu belirtmeliyiz. Çünkü onlar hem azabı ve kıyamet-âhiret sürecinin gerçekleşeceğini reddediyorlardı; hem de buna inananlarla alay ediyorlardı. İşte kendilerine Mülk 67:25. ayette dile getirilen azapla alay edişlerine karşılık “acele istediğiniz, alay edip durduğunuz, gelmeyeceğini iddia ettiğiniz azap veya kıyamet-mahşer günü budur” denilecektir.

Ayrıca, incelediğimiz bu cümle müşriklerin Enfâl 8:32’de dile getirdikleri “Ey Allah’ım, eğer bu (vahiy, Kur’an), senin katından gelmiş gerçekse, gökten bize taş yağdır veya elem verici bir azap ver” şeklindeki istedikleri azabın cevabı olarak kabul edilebileceği gibi, bir başka ihtimal olarak bu cümlenin Sâd 38:16’daki acele azap isteğinin cevabı olması da mümkündür. İnkârcıların bu olumsuz ve alaycı tutumlarının dile getirildiği Duhân 44:9’da verilen bilginin cevabı olarak yine Duhân 44:50’de şöyle dile getirilmektedir: “İşte bu, şüphelenip durduğunuz şeydir.”

Her peygamberin ümmetinde olduğu gibi bu son ümmette de kıyamet-âhiret süreciyle ilgili inkâr veya tereddüt içerisinde bulunanlar vardır. İşte bu alaycı ve inkârcı mantığın derin bir yanılgı içerisinde bulunduğu ve bunu mahşer sabahı fark edecekleri, ancak bunun kendilerine hiçbir faydasının olmayacağı bu ayette verilmek istenen asıl mesajdır.

Dipnotlar

• 150-) Semerkandi , age ., III, 478; Taberi , age ., XXIX, 11. 151-) Nahl 16 : 28, 32; Vâkı‘ a 56 : 88-94. 152-) En‘ âm 6 : 93; Enfâl 8 : 50; Muhammed 47 : 27. 153-) Razi, age ., XXX, 75. 154-) Kurtubî, age ., XVIII, 143.
  • Nahl 16/28 Vâkı‘a 56/88 En‘âm 6/93 Enfâl 8/50 Muhammed 47/27
• 155-) Ferrâ , age ., III, 173. 156-) Semerkandi , age ., III, 479; Razi, age ., XXX, 75.