Zuhruf Suresi

-

ı. (15. Ayet): İnkârcı İnsanların Nankörlüğü

وَجَعَلُوا لَهُ مِنْ عِبَادِه۪ جُزْءًا اِنَّ الْاِنْسَانَ لَكَفُورٌ مُب۪ينٌ “Onlar (müşrikler), kullarından bir kısmını O’nun (Allah’ın) bir parçası saydılar. Şüphesiz ki (müşrik) insan, apaçık bir nankördür.”

Ayetteki وَجَعَلُوا [ve ce‘alû ] fiili “ve nispet etmişlerdi”; لَهُ [lehû] ifadesi “O’na, O’nun için”; مِنْ عِبَادِه [min ‘ıbâdîhî] ifadesi “O’nun kullarından”; جُزْءًا [cüz’en] kelimesi “parça”; اِنَّ الْاِنْسَانَ [inne’l-insâne] ifadesi “muhakkak ki (inkârcı) insan”; لَكَفُورٌ مُب۪ينٌ [lekefûrun mübînun] tamlaması ise “elbette apaçık nankör (dür)” demektir.

Burada müşriklerin Yüce Allah’a çocuk isnatları ve nankörlük içerisinde bulundukları gündeme getirilmektedir.

1. وَجَعَلُوا لَهُ مِنْ عِبَادِه۪ جُزْءًا “Onlar (müşrikler), kullarından bir kısmını O’nun (Allah’ın) bir parçası saydılar.” Yüce Allah Mekkeli müşriklerin “Göklerin ve yeryüzünün yaratıcısı kimdir?” sorusuna “Allah” cevabını verdiklerini ve kendilerine sayısız nimetler ikram ve ihsan ettiğini ifade ettikten, üstelik onlardan teşekkür beklediğini beyan ettikten sonra, inkârcıların bütün bunların kadir ve kıymetini bilmek yerine nankörlüğü tercih ettiklerini bildirmektedir.

Yüce Allah, surenin 15-20. ayetlerinde müşriklerin Allah’a çocuk isnadını, bu konudaki çarpık anlayışlarını, meleklerin yaratılışı hakkındaki yanlış algılarını, meleklere tapmalarının gerekçesini Allah’a bağlamalarının nasıl bir iftira olduğunu dile getirmektedir.

Yüce Allah’ın herhangi bir şekilde “parçası” olduğunu iddia etmenin cevaplarından birisi İhlâs suresinde O’nun [ehad] oluşu sıfatıyla dile getirilmektedir. Öyle ki bu sıfat bölünüp parçalanmayı, eksikken tamamlanmayı, herhangi bir şekilde artmayı vs. unsurları dışlamaktadır.

Bu çerçevede kullarından bir kısmını Allah’ın parçası sayarak korkunç bir hata işledikleri ifade edilmektedir. Onların bu doğrultuda yaptıkları şey, devam eden ayetlerden de anlaşılabileceği gibi Yüce Allah’a kız çocukları isnat etmeleri ve meleklerin Yüce Allah’ın kızları olduğunu kabul etmeleridir. “Her şeyin yaratıcısının Yüce Allah olduğunu kabul eden bir zihniyetin kalkıp Allah’a herhangi bir parça veya çocuk isnat etmesi hiçbir şekilde anlaşılabilir bir durum değildir.

Necm 53:21. ayetinde genişçe ele alındığı üzere, Mekkeli müşrikler, “Yüce Allah’ın çocukları var” diyerek, melekleri O’nun kızları sayıyor ve O’na kız çocuklar isnat ediyorlardı. Bu konuda Kur’an’da pek çok ayet(46) yer almaktadır. Dahası, cinlerle Allah arasında bir nesep ilişkisinin olduğunu sanarak, Yüce Allah’ın kız ve erkek çocukları olduğunu iddia edenler de vardı. En‘âm 6:100 ve Sâffât 37:158 gibi ayetlerde bunlar hakkında bilgiler yer almaktadır.

Bazı Hristiyanlar Hz. İsa’nın,(47) bazı Yahudiler Hz. Üzeyir’in,(48) hatta Yahudi ve Hristiyanlar bizzat kendilerinin “Yüce Allah’ın oğlu” olduklarını iddia ediyorlardı.(49) Bazı Mecusilerin “Hürmüz ve Ehremen Allah’ın oğullarıdır” şeklinde bir kabulü olduğu iddia edilmektedir.(50) Kur’an bütün bu iddiaları kökten reddetmekte ve böyle inananları da kâfir olarak isimlendirmektedir.

Yüce Allah’ın çocukları yoktur. Bu konuda pek çok ayette(51) açık ifadeler yer almaktadır. Allah’ın çocuğu olamaz; çünkü O’nun benzeri gibi bir şey yoktur.(52) Bu gerçeğe rağmen konuyu ısrarla gündemde tutanları acıklı bir azap beklemektedir. Yüce Allah kesinlikle ve hiçbir şekilde çocuk edinmemiştir. Eğer çocuk edinmek isteseydi yarattığı şeylerden dilediğini çocuk edinirdi.(53)

Bir ayette Hz. Peygamber’e şöyle demesi emredilmiştir: “Eğer -hâşâ- Rahmân’ın herhangi bir çocuğu olsaydı ona ilk kul olan ben olurdum.”(54) İşte bu iki ayet, Yüce Allah’ın hiçbir şekilde çocuk edinmediğini, yani hiç kimsenin babası olmadığını ilan etmektedir.

2. اِنَّ الْاِنْسَانَ لَكَفُورٌ مُب۪ينٌ “Şüphesiz ki (müşrik) insan, apaçık bir nankördür.” Yüce Allah kendisinin parçaları olduğunu sanan inkârcı insanların apaçık bir nankörlük içerisinde olduğunu ilan etmektedir. Yüce Allah’a çocuk isnadı küfürdür ve küfür de nankörlüğün zirvesidir.

Bu nedenle ayette كَفُور [kefûr] sıfatı kullanılarak bunun ne kadar ileri bir nankörlük olduğu mübalağa kalıbıyla zikredilmiş olmaktadır. Kur’an’da 12 kez(55) geçen الْكَفُور/ كَفُور [el-kefûr/kefûr] kelimeleri de [mübâlağa] yani “abartı” kalıbındadır ve küfrü yani nankörlüğü hayat tarzına dönüştürmeyi ifade etmektedir.

Dipnotlar

• 46-) Bakara 2: 116; Nisâ 4: 171; En‘âm 6: 101; Nahl 16: 57-62; İsrâ 17: 40, 111; Kehf 18: 4; Meryem 19: 87-92; Enbiyâ 21: 26; Furkân 25: 2; Sâffât 37: 151-153; Zuhruf 43: 15-19; Tûr 52: 39; Necm 53: 21; Cinn 72: 3. 47-) Mâide 5: 17, 72, 73; Tevbe 9: 30. 48-) Tevbe 9: 30. 49-) Mâide 5: 18. 50-) Yazır, age., III, 480-481.
  • Bakara 2/116 Nisâ 4/171 En‘âm 6/101 Nahl 16/57 İsrâ 17/40 Kehf 18/4 Meryem 19/87 Enbiyâ 21/26 Furkân 25/2 Sâffât 37/151 Zuhruf 43/15 Tûr 52/39 Necm 53/21 Cinn 72/3 Mâide 5/17 Tevbe 9/30 Tevbe 9/30 Mâide 5/18
• 51-) Bakara 2: 116; Nisâ 4: 171; En‘âm 6: 101; Yûnus 10: 68; İsrâ 17: 111; Meryem 19: 39, 92; Mü’minûn 23: 91; Furkân 25: 2; Zümer 39: 4; Zuhruf 43: 81; Cinn 72: 3. 52-) Şûrâ 42: 11; İhlâs 112: 4. 53-) Zümer 39: 4. 54-) Zuhruf 43: 81. 55-) Hûd 11:9; İsrâ 17: 27, 67; Hacc 22 : 38, 66; Lokmân 31 : 32; Sebe’ 34: 17; Fâtır 35: 36; Şûrâ 42: 48; Zuhruf 43: 15; İnsân 76: 3, 24.
  • Bakara 2/116 Nisâ 4/171 En‘âm 6/101 Yûnus 10/68 İsrâ 17/111 Meryem 19/39 Mü'minûn 23/91 Furkân 25/2 Zümer 39/4 Zuhruf 43/81 Cinn 72/3 Şûrâ 42/11 İhlâs 112/4 Zümer 39/4 Zuhruf 43/81 Hûd 11/9 İsrâ 17/27 Hacc 22/38 Lokmân 31/32 Sebe' 34/17 Fâtır 35/36 Şûrâ 42/48 Zuhruf 43/15 İnsân 76/3