Zuhruf Suresi

-

Yüce Allah, surenin 66-80. ayetlerinde inkârcıların Son Saat’le ilgili duyarsızlıklarını, sahte dostlukların geçiciliğini, cennetliklere yönelik nimet vaatlerini ve suçluların mahşerdeki sıkıntılı hallerini dile getirmektedir.

ıı. (71. Ayet): Cennetteki Sınırsız Nimetler

يُطَافُ عَلَيْهِمْ بِصِحَافٍ مِنْ ذَهَبٍ وَاَكْوَابٍ وَف۪يهَا مَا تَشْتَه۪يهِ الْاَنْفُسُ وَتَلَذُّ الْاَعْيُنُ وَاَنْتُمْ ف۪يهَا خَالِدُونَ “Onlara altın tepsiler ve kadehler dolaştırılacaktır. Orada, canlarının istediği, gözlerinin hoşlandığı her şey vardır. Siz orada [ebedî] kalacaksınız.”

Ayet teki يُطَافُ [yutâfu ] edilgen fiili “dolaşılacak, dolaştırılacak”; عَلَيْهِمْ [‘aleyhim] ifadesi “onların çevre sinde”; بِصِحَافٍ [bisıhâfin] kelimesi “tepsiler le”; مِنْ ذَهَبٍ [min zehebin] ifadesi “altından”; وَاَكْوَابٍ [veekvâbin] sözcüğü “ve kadehler le”; وَف۪يهَا [vefîhâ] ifade si “orada vardır”; مَا تَشْتَه۪يهِ [mâ teştehîhi] ifadesi “istediği, içtenlikle arzu ettiği şey(ler)”; الْاَنْفُسُ [el-enfüsü] kelimesi “canların, nefislerin”; وَتَلَذُّ [vetelezzü] fiili “ve lezzet aldığı (şeyler)”; الْاَعْيُنُ [el-a‘yunu] sözcüğü “gözler(in)”; وَاَنْتُمْ [ve entüm ] zamiri “ve siz”; ف۪يهَا [fîhâ] ifadesi “orada”; خَالِدُونَ [hâlidûne] kelimesi ise “ebedi kalıcılar (olacaksınız), orada ebediyyen kalacaksınız” demektir.

Burada cennetliklerin orada ağırlanmaları bağlamında kendilerine nelerin servis edileceğiyle ilgili detay denebilecek bilgiler gündeme getirilmektedir.

1. يُطَافُ عَلَيْهِمْ بِصِحَافٍ مِنْ ذَهَبٍ وَاَكْوَابٍ “Onlara altın tepsiler ve kadehler dolaştırılacaktır.” Yüce Allah cennetliklerin huzuru ve mutluluğu bağlamında orada mazhar kılınacakları birtakım nimetleri hatırlatmaktadır.

Kur’an’da sadece burada geçen صِحَاف [sıhâf] kelimesi “tepsiler” manasına gelmektedir. Vâkı‘a 56:18, İnsân 76:15 ve Ğâşiye 88:14’te de geçen اَكْوَاب [ekvâb] sözcüğü ise “kadehler” manasına gelmekte ve cennetlerdeki ikram servisleriyle ilgili araçları ifade etmektedir. Yüce Allah cennetliklere yönelik orada ikram edilecek nimetlerin servis edileceği malzemeyi ve yapıldığı mücevherleri dahi bildirmektedir. Konuyla ilgili olarak İnsân 76:15-16’da şöyle buyurulmaktadır: “Çevrelerinde gümüşten kaplar ve billur kupalar dolaştırılacaktır. Miktarını kendilerinin belirleyeceği o billur kupalar gümüştendir.”

Cennette bu içeceklerin dolaştırılması ille de özel görevliler gerektirmeyebilir. Cennet şartlarına göre bizzat bu kupaların ve kadehlerin dolaştırılması da mümkündür. Nitekim yorumunu yapmakta olduğumuz ayette “altın tepsilerin ve kadehlerin dolaştırılması”ndan söz edilmekte, ancak dolaştıranlara değinilmemektedir.

İnsanların çevrelerinde bu tür kapların ve kupaların dolaştırılması, bu işle görevli bazı özel varlıkları akla getirmektedir. Söz konusu varlıklara Tûr 52:24’te “hizmete adanmış gençler” anlamında [ğılmân, ] Vâkı‘a 56:17 ve İnsân 76:19’da ise “ölümsüz gençler” anlamında [vildân] denmektedir.

İnsân 76:15-16’da “gümüşten kaplar ve billur kupalar” ifadesi, Zuhruf 43:71’de “altın tepsiler ve kupalar” şeklinde yer almaktadır. Ayetlerin birinde “gümüş”, diğerinde “altın” denmiş olması bir çelişki değildir. Bu durum, belki malzemelerin değerini ortaya koyan bir farklılığı hatırlatmakta, belki de cennetliklerin derecelerini akla getirmektedir.

Dahası, eğer kişiler farklı ise bunu anlamak kolaydır; ancak aynı kişilere bazen gümüş, bazen de altın tepsilerle sunum yapılması da mümkündür. Öylesi cennetlikler vardır ki kendilerine gümüş kupalarla servis yapılır; öylesi de vardır ki altın tepsiler kullanılır.

Bu konuda farklılığı, söz konusu insanların iyilik yaparken sahip oldukları kalp temizliği ve samimiyetleri belirleyecektir. İnsanlar aynı işi de yapsalar, bazen farklı ödüllere sahip kılınırlar. Bunun nedeni, yapılan işin zamanı, yapılış yeri, muhatabın durumu ve yardımın şekli vs.’dir. Sözün özü, cennette görevlilerle de görevliler olmadan da, gümüş kupalarla da altın tepsilerle de nimetler servis edilecektir. Aslolan, bu ödülleri kazananlardan olabilmektir.

2. وَف۪يهَا مَا تَشْتَه۪يهِ الْاَنْفُسُ وَتَلَذُّ الْاَعْيُنُ “Orada, canlarının istediği, gözlerinin hoşlandığı her şey vardır.” Yüce Allah cennetlerde insanlara canlarının çektiği ve gözlerin görmekten hoşnut olacağı her ödülün verileceğini haber vermektedir. Yâsîn 36:57’de şöyle buyurulmaktadır: “Cennetlikler için orada her çeşit meyve ve her istedikleri vardır.”

Cennetin menüsü sadece meyvelerden oluşmamakta, arzu ettikleri her ne varsa kendilerine ikram edileceği beyan edilmektedir. Yorumunu yapmakta olduğumuz ayette “canların çektiği ve gözlerin görmekten hoşlanıp zevk alacağı her şey”in cennette bulunacağı ifade edilmektedir. Nahl 16:31’de de cennetliklere orada istedikleri her şeyin verileceği müjdelenmektedir.

Muhammed 47:15’te “zamanla bozulmayan saf su ırmakları”, “tadı değişmeyen süt ırmakları”, “içenlere lezzet veren meşrubat ırmakları” ve “saf süzme bal ırmakları” zikredildikten sonra, “her türden meyve ve sınırsız bağış” da ödüller arasında yer almaktadır. Dûhân 44:55, Rahmân 55:46-78, Vâkı‘a 56:12-40, İnsân 76:5-22 gibi pek çok ayette ise çok daha ayrıntılı bir cennet menüsü verilmektedir.

Cennet nimetleri burada zikrettiğimiz ayetlerdekilerden ibaret değildir. Meselenin ne kadar muhteşem bir gizem içerdiğini belirtmek üzere Secde 32:17’de şöyle buyurulmaktadır: “Hiçbir can kendisi için (cennette) ne tür göz aydınlıklarının gizlendiğini bilemez.” İşte bu ayet, cennette müminler için akla hayale gelmeyecek sayısız nimetlerin bulunduğunu beyan etmekte, daha fazla kafa yormaya gerek olmadığını ortaya koymaktadır.

Daha önce yorumladığımız Şûrâ 42:22’de de belirttiğimiz üzere, cennet nimetleri konusunda Hz. Peygamber’den bize gelen çok önemli bilgiler vardır. Konuyu özetleyecek mahiyette olan bir örneği hatırlatmakla yetinmek istiyoruz:

Hz. Peygamber’e nispet edilen bir rivayette cennet nimetleri hakkında Peygamberimiz (as)’ın مَا لاَ عَيْنٌ رَأَتْ ، وَلاَ أُذُنٌ سَمِعَتْ وَلاَ خَطَرَ عَلَى قَلْبِ بَشَرٍ beyanı gereği, orada “hiçbir gözün görmediği, hiçbir kulağın işitmediği ve hiçbir beşer kalbine gelmeyen birtakım nimetler hazırlanmış olacağı” ifade edilmektedir.(262)

Rabbimiz bizi de bütün mümin kardeşlerimizi de bu büyük nimetten mahrum bırakmasın.

Örneklerini daha da artırabileceğimiz bu tür ifadeler cennetliklerin orada diledikleri her şeyi bulacaklarını açıkça göstermektedir. Dünya hayatında Yüce Allah’ın dilediği gibi yaşayanlar bunun karşılığını mahşerde diledikleri ödüllerle buluşma şeklinde göreceklerdir. Bu durum birbirine benzer ifadelerle şöyle de beyan edilmektedir: “Vaktiyle yapmış olduğunuz fedâkârlıklara karşılık olarak afiyetle yiyiniz, içiniz.”(263)

İşte yorumunu yapmakta olduğumuz bu ayet, aktardığımız bir rivayet cennette müminler için akla hayale gelmeyecek sayısız nimetlerin bulunduğunu beyan etmekte, daha fazla kafa yormaya gerek olmadığını ortaya koymaktadır.

3. وَاَنْتُمْ ف۪يهَا خَالِدُونَ “Siz orada [ebedî] kalacaksınız.” Yüce Allah cennetliklere yönelik en önemli nimeti n orada kendilerine sunulacak olan eşsiz ve erişilmez huzur ve mutluluk hallerinin ebedi olmasının sağlanması olduğunu ifade etmektedir. Başlangıçta belirtelim ki cennetin ebedi olduğu çeşitli ayetlerde(264) zikredilmektedir.

Cennetin ve nimetlerinin ebediliği konusunu Ra‘d 13:35’te geniş bir şekilde ele aldığımız için, aynı şeyleri burada tekrarlamak istemiyoruz. İlgili ayette mealen şöyle buyurulmaktadır: “Takvâ sahiplerine vaadolunan cennetin özelliği (şudur): Onun zemininden ırmaklar akar. Yemişleri ve gölgesi süreklidir. İşte bu, (kötülüklerden) sakınanların (mutlu) sonudur. Kâfirlerin sonu ise ateştir.”

Aynı şekilde cennetteki nimetlerin kesintisiz ve engellenemez oluşuyla ilgili olarak da Vâkı‘a 56:33’te bir beyan yer almaktadır. Ayrıca Fussilet 41:8, İnşikâk 84:25 ve Tîn 95:6’da geçen [ecrunğayru memnûnin] ifadeleri de cennet nimetlerinin başa kakılmayacaklarını belirttiği gibi, engellenemez olduklarını da göstermektedir. Rabbimiz bizi de bütün mümin kardeşlerimizi de bu nimet yurduna alacağı yiğit kulları arasına ilhak eylesin.

Dipnotlar

• 262-) Buhari , Tevhîd, 35; Bed’ü’l-Halk, 8; Tefsir, (Secde) 1; Müslim, Cenneh ve Sıfatü Na‘îmihâ ve Ehlihâ, 5; Tirmizi , Tefsîru’l- Kur’ â n , 32; İbn Mace , Zühd, 39. 263-) Tûr 52 : 19; Hâkka 69 : 24. 264-) Bakara 2 : 25, 82; Âl-i İmrân 3 : 15, 107, 136, 198; Nisâ 4: 13, 57, 122; Mâide 5 : 85, 119; A‘râf 7 : 42; Tevbe 9 : 22, 72, 89, 100; Yûnus 10 : 26; Hûd 11 : 23, 108; Ra‘d 13 : 35; İbrâhim 14 : 23; Kehf 18 : 108; Tâhâ 20 : 76; Enbiyâ 21: 102; Mü’minûn 23 : 11; Furkân 25 : 15, 16, 76; ‘Ankebût 29 : 58; Lomân 31 : 9; Zümer 39 : 73; Zuhruf 43 : 71; Ahkâf 46 : 14; Fet i h 48 : 5; Kâf 50 : 34; Hadîd 57 : 12; Mücâd e le 58 : 22; Teğâbun 64 : 9; Talâk 65 : 11; Beyyine 98 : 8.
  • Tûr 52/19 Hâkka 69/24 Bakara 2/25 Âl-i İmrân 3/15 Nisâ 4/13 Mâide 5/85 A‘râf 7/42 Tevbe 9/22 Yûnus 10/26 Hûd 11/23 Ra‘d 13/35 İbrâhîm 14/23 Kehf 18/108 Tâhâ 20/76 Enbiyâ 21/102 Mü'minûn 23/11 Furkân 25/15 ‘Ankebût 29/58 Lokmân 31/9 Zümer 39/73 Zuhruf 43/71 Ahkâf 46/14 Fetih 48/5 Kâf 50/34 Hadîd 57/12 Mücâdele 58/22 Teğâbun 64/9 Talâk 65/11 Beyyine 98/8