Yâsîn Suresi

-

Mekke’de risaletin 5-6. yılları arasında indirilmiş olması muhtemel olan, 83 ayetten oluşan, adını ilk ayette geçen يٰسٓ yâsîn kelimesinden alan Yâsîn suresi, inişe göre 39, resmî sıralamada ise 36. suredir.

Yâsîn suresi, resmi sıralamada öncesinde bulunan Fâtır suresiyle yakın konu ilişkisine sahiptir. Fâtır 1’de ve Yâsîn 81’de “göklerin ve yerin yaratılması”, Fâtır 4’te ve Yâsîn 15’te “elçilerin yalanlanması” hatırlatılmaktadır. Fâtır 6’da ve Yâsîn 60’da “şeytanın düşmanlığı” gündeme getirilmektedir. Fâtır 9’da ve Yâsîn 33’te “ölü toprağın diriltilmesi”nden söz edilmektedir. Fâtır 12-13, 27-28’de ve Yâsîn 33-44’te “kâinat kitabından çeşitli örnekler” verilmektedir. Fâtır 33-35 ve Yâsîn 55-58’de “cennetliklerin sahip olacağı nimetler” müjdelenmektedir.

Yâsîn suresi mukatta‘a harfleriyle başlamakta, surenin ilk 12 ayetinde vahye, risalete, muhatapların umursamazlığına, tebliğin kimlere fayda vereceğine, yapılanların kaydettirildiğine ve dolayısıyla Yüce Allah’ın kudretine dikkat çekilmektedir.

13-32. ayetler arasında bir şehir halkına dair darb-ı mesel yer almakta, bu çerçevede söz konusu şehir halkının elçileri yalanlamaları, buna karşılık elçilerin verdiği esaslı cevaplar, şehir halkının elçiler nedeniyle uğursuzluğa uğratıldıkları sözleri ile onlara verilen cevaplar, ardından bir yiğit kişinin halkına karşı söylediği muhteşem tebliğ prensipleri, sonrasında ilgili kişiye yönelik şehir halkının karşı çıkışı, onunla alay edişleri, nihayetinde bu kişinin son sözleri ile şehir halkının akıbetine dair Yüce Allah’ın tüm insanlık tarihinde uyguladığı azgınlara yönelik sistemi hakkında bilgiler verilmektedir.

33-44. ayetlerde kâinat kitabından yedi başlık verilmekte, bu çerçevede ölü toprağın canlandırılması, evrendeki çifterli yaratılış, gecenin durumu, Güneş’in hareket sistemi, Ay’ın çeşitli menzillere sahip kılınışı, gece ve gündüzün kendi sistemlerini sürdürmeleri, her bir gök cisminin belli bir yörüngede yüzmeleri ile suyun yani denizlerin insan hizmetine sunulma sistemi hakkında esaslı bilgiler verilmektedir.

45-54. ayetlerde hak ve hakikatle alay eden müşriklerin bazı özellikleri ile kıyamet-ahiret sürecine dair alay içerikli sözlerine karşılık Sûr borusuna üflenmenin aniliği, o esnada insanların yaşayacağı korkunç çaresizlik, ikinci üflemeden sonra mahşer için yaşanacak diriltilme, insanlara yapılacak uygulamanın onların hak edişlerinin sonucu oluşu gündeme getirilmektedir.

55-65. ayetlerde cennetliklerin mutlu halleri, kendileri ve eşlerinin cennet meyveleri arasında nimetlendirilmeleri, cennetteki huzurlu durumları, istedikleri her şeyle buluşturulacakları, Yüce Allah’tan sözlü selamla nimetlendirilecekleri, suçlulara seslenileceği, onların bir kenara ayrılmalarının isteneceği, Allah’ın onlardan dünyada aldığı kulluk sözü ile şeytana ibadet etmemeleri gerektiği ve şeytanın insanlara düşman oluşunun hatırlatılması, mahşerde yargılamada ağızlarının mühürleneceği, elleri ve ayaklarının dünyada yapıp ettiklerine şahitlik edecekleri haber verilmektedir. 66-68. ayetlerde ise Yüce Allah’ın insan üzerindeki mutlak hâkimiyeti ve çeşitli nimetleri hatırlatılmaktadır.

69 ve 70. ayetlerde hem bütünüyle Kur’an’ın hem de özellikle Yâsîn suresinin indiriliş gayesi beyan edilmekte, diri olan ve ruhen diri kalmak isteyenlerin uyarılması gerekçe olarak sunulmaktadır. 71-76’da söz yeniden kâinat kitabının ayetlerinden olan “hayvanların yaratılma gerekçesi”ne getirilmekte, bu arada putların ve putperestlerin mahşerdeki etkisizliği ve çaresizliği hatırlatılmaktadır.

Surenin son grup ayeti olan 77-83’te ise, aslında surenin ana mesajı olan “ahiret bilinci”, mahşerde diriltilmeyi inkâr edenlerin dile getirdiği çarpık fikir esas alınarak üç temel cevap verilmektedir. Bu noktada “ilk yaratılış”, “ateşin yaratılması” ve “kâinatın var edilişi” çok çarpıcı ifadelerle ele alınmaktadır. Ardından, ahiretteki diriltilmenin Allah için son derece kolay olduğu ve bunun sadece bir “ol” emriyle ve oluşun başlamasıyla gerçekleşeceği beyan edilmektedir. Çünkü her şeyin kontrolü sadece Allah’ın elindedir, dönüş sadece O’na olacaktır.

Yüce Allah, surenin 51-65. ayetlerinde mahşerle ilgili bilgiler vermekte, inkârcıların diriltilirken yaşayacakları pişmanlıkları hatırlatmakta, hesap için hazır bulundurulacakları ilahi huzurda hiçbir şekilde haksızlığa uğratılmayacaklarını beyan etmektedir.

Daha sonra cennetliklerin ödülleri hakkında çeşitli bilgiler verilmekte, Yüce Allah’tan gelecek esenlikle mutlu olacakları ve suçluların onlardan ayrılacağı ifade edilmekte, insanoğlundan alınan söz gündeme getirilmekte, bu çerçevede şeytanın düşmanlığı, onun pek çok nesli Allah yolundan saptırdığı hatırlatılmaktadır. Sonunda ise suçluların yaptıklarının karşılığı olarak kendilerine v aadedilen cehenneme atılıp ağızlarının mühürleneceği, ellerinin konuşup ayaklarının şahitlik edeceği haber verilmektedir.

ıv. (58. Ayet): Yüce Allah’tan Gelen Selam

سَلَامٌ قَوْلًا مِنْ رَبٍّ رَح۪يمٍ “(Bir de) çok merhametli Rab’den ‘selam’ sözü (vardır).”

Ayetteki سَلَامٌ [selâmun] kelimesi “selam, esenlik (vardır, olacaktır)”; قَوْلًا [kavlen] sözcüğü “söz olarak, sözlü”; مِنْ رَبٍّ رَح۪يمٍ [min rabbin rahîmin] tamlaması ise “çok merhametli Rabden” demektir.

Bu ayette de Yüce Allah’ın cennetliklere sunacağı “dördüncü ödül” olarak “sel am/esenlik” gündeme getirilmektedir.

Bu ifadede sözü edilen husus, cennetliklere sunulan en büyük nimet olarak kabul edilebilir. Çünkü cennetliklerin asıl ve nihai olarak istediği şey budur. سَلَام [selâm], yani “esenlik” ifadesi Yüce Allah’a nispet edilse de, maksat bunun O’ndan getirilen bir mesaj olduğunu bildirmek olsa gerektir. İbn Abbâs’tan gelen bir rivayete göre, melekler cennetliklerin yanına âlemlerin Rabbinden bir esenlik getirerek gireceklerdir.(528)

Tefsirlerde سَلَام [selâm]ın bizzat Yüce Allah tarafından cennetliklere görünerek ifade edileceği görüşleri yer almış olsa da, Yüce Allah sesten ve lafızlara dökülmüş konuşmalardan münezzeh olması nedeniyle, meseleyi böyle yorumlamak büyük problemlerin çıkmasına neden olacaktır. Konuyu Kıyâmet 75:22-23’te ele alacağımız için burada detaya girmek istemiyoruz.

Bu ayeti, bir önceki ayette dile getirilen وَلَهُمْ مَا يَدَّعُونَ ifadesi gereği, istenen şeyin “sel am” olduğu şeklinde anlamak da mümkündür.(529) Bu durumda bu ayet bir öncekinin açıklaması durumunda kabul edilmiş olur.

En‘âm 6:54’te de ele aldığımız üzere, “barış, esenlik” manasına gelen ve [s-l-m] kökünden gelen [selâm/es-selâm] kelimeleri çeşitli içeriklerde Kur’an’da 42 kez geçmektedir. Kullanımlarına bakıldığında [selâm] edilmesinin hem dünya hem de ahiret hayatında kullanıldığı bilinmektedir.

Bu bağlamda insanların birbirlerine hitaplarında selam verilmesi,(530) A‘râftakilere selamla hitap edilmesi,(531) meleklerin peygamberlere selamı,(532) Yüce Allah’ın çeşitli ayetlerde dünyada peygamberlerine “sel am olsun” buyurduğu gibi,(533) Hz. Yahy a’ya(534) ve Hz. İs a’ya(535) da ayrıca hidayete t abi olanlara(536) da selam dileği yer almaktadır. Bu arada cennetliklere de bu şekilde bir esenlik ifadesi lutfedilmiş olacaktır.(537) Hz. İbrahim’in babası sağken ona hitabında veya cahillerle karşılaşılırken veya onlardan ayrılırken bile selam sözü yer almaktadır.(538)

Fussilet 41:32’de bağışlayan ve merhamet eden Allah’tan bir ikram olarak sunulan nimetler gibi Yâsîn 36:58’de belirtildiği üzere cennettekilere bir de sözlü selâm getirilecektir. Bu arada ölüm meleklerinin müminlerin canını alırlarken kendilerine selam vermelerini,(539) cennete girerlerken müminlerin selam ile karşılanmalarını,(540) cennetteki konuşmalarının boş söz ve günaha sokan ifadelerden değil, [selâm], yani “esenlik dileği” cümlelerinden oluşacağını belirtmekte yarar vardır.(541)

Bütün bunların dışında Yüce Allah’ın isimlerinden biri olan [es-selâm] kelimesi,(542) vahyin aydınlattığı gecenin fecrine kadarki zaman için de,(543) Hz. İbrahim’in atılacağı belirtilen ateşin durumu için de(544) kullanılmaktadır. Bu arada “hakikat yolu”(545) ve bu yolun ödül yeri anlamında cennet(546) manasında Kur’an’da [selâm] kelimesi de geçmektedir.

Selamla ilgili olarak Hz. Peygamber de bunun Müslümanların birbiri üzerindeki altı hakkından birisi olduğunu beyan etmiş,(547) kin ve öfkenin kalpten sökülmesi için de aralarında selamı yaymalarını Müslümanlara emretmiştir.(548) Dahası, kişinin tanıdığı veya tanımadığı herkese selam vermesiyle ilgili de Hz. Peygamber’e nispet edilen ifadeler söz konusudur.(549) Esasında evlere girmeden verilmesi gereken selamın hayatın her alanına yaygınlaştırılmasının da çok önemli olduğu bilinmelidir.

Bilinmeli ve unutulmamalıdır ki [selâm], bir paroladır, bir güvenlik ilanıdır, karşıdakine zarar vermeme beyanıdır; kardeşini cennette hayal etmektir; çünkü esasında selâm, birbirinin cenneti olmaktır.

Selâm vermemek ise bir felakettir; kendini rahmet ve merhamete layık görmemektir. Selamsızlık müstağnîlik yani kendini ihtiyaçsız görmektir ki böyle bir tutum Müslümana asla ve asla yakışmaz. Kardeşinden selamı olsun esirgeyenler ilahi rahmeti hak etmeyenlerdir.

Dipnotlar

• 528-) Zemahşeri , age ., IV, 22. 529-) Semerkandi , age ., III, 128; Taberi , age ., XXIII, 22.
• 530-) Nisâ 4 : 94; En‘âm 6 : 54. 531-) A‘râf 7 : 46. 532-) Hûd 11 : 69; Hicr 15: 52; Zâriyât 51 : 25. 533-) Neml 27 : 59; Sâffât 37 : 79, 109, 120, 130, 181. 534-) Meryem 19 : 15. 535-) Meryem 19 : 33. 536-) Tâhâ 20 : 47. 537-) Yâsîn 36 : 58. 538-) Meryem 19 : 47; Furkân 25 : 63; Kasas 28 : 55; Zuhruf 43 : 89. 539-) Nahl 16 : 32; Vâkı‘a 56 : 91. 540-) Ra‘d 13 : 24; Hicr 15: 46; Furkân 25 : 75; Ahzâb 33 : 44; Zümer 39 : 73; Kâf 50 : 34. 541-) Yûnus 10 : 10; İbrâhim 14 : 23; Meryem 19 : 62; Vâkı‘a 56 : 26. 542-) Haşr 59 : 23. 543-) Kadir 97: 5. 544-) En biyâ 2 1 : 69. 545-) Mâide 5 : 16; Yûnus 10 : 25. 546-) En‘âm 6 : 127.
  • Nisâ 4/94 En‘âm 6/54 A‘râf 7/46 Hûd 11/69 Hicr 15/52 Zâriyât 51/25 Neml 27/59 Sâffât 37/79 Meryem 19/15 Meryem 19/33 Tâhâ 20/47 Yâsîn 36/58 Meryem 19/47 Furkân 25/63 Kasas 28/55 Zuhruf 43/89 Nahl 16/32 Vâkı‘a 56/91 Ra‘d 13/24 Hicr 15/46 Furkân 25/75 Ahzâb 33/44 Zümer 39/73 Kâf 50/34 Yûnus 10/10 İbrâhîm 14/23 Meryem 19/62 Vâkı‘a 56/26 Haşr 59/23 Kadir 97/5 Enbiyâ 21/69 Mâide 5/16 Yûnus 10/25 En‘âm 6/127
• 547-) Buhari , Cenâiz, 2; Müslim, Selâm, 4-6. 548-) Buhari , İman, 20; Müslim, İman, 93; Tirmizi , Et‘ ı meh, 45; Kıyâmeh, 4, 56; İsti’zân, 1; İbn Mace , Mukaddime, 174; Edeb, 11; Darimi , Salât, 156; İsti’zân, 26; Ahmed b. Hanbel, I, 165, 167; II, 477; IV, 282, 286. 549-) Buhari , İman, 3; İsti’zân, 9, 19; Müslim, İman, 63; Ebu Davud , Edeb, 131; Nesai , İman, 12; Ahmed b. Hanbel, II, 169.