‘Abese Suresi

‘Abese suresi, resmî sıralamada öncesindeki Nâzi‘ât ile yakın konu ilişkisine sahiptir. Vahyin, işleri düzenleme özelliği ile öğüt oluşu hususundaki anlam ilişkisine ilaveten, kâinat kitabına yapılan ibret içerikli göndermeler ve mahşerde yaşanacaklar hakkında zikredilen bilgilerde de konu birlikteliği söz konusudur.

Surenin ilk ayet grubunda, görme engelli bir sahabinin kendisinden bilgi almak için geldiği, o sırada ona değil de Mekke’nin ileri gelenlerinden bir gruba yönelmeye devam ettiği için Hz. Peygamber’i uyaran bilgilere şu şekilde yer verilmektedir: “(Ey Peygamber,) o (azgın Mekkeli)nin arınacağını, yani gerçeği hatırlayıp bunun ona fayda vereceğini sana bildirecek ne olabilir ki! Kendini (hiçbir şeye) muhtaç görmeyen bu kişiyle ilgili olarak, sen ona yöneliyorsun. Oysa onun temizlenip arınmamasından sen sorumlu değilsin. Fakat (Allah’a) saygı ile koşarak sana gelenle ilgilenmiyorsun.”

11. ayetten itibaren, vahyin gerçeği hatırlatıcı bir öğüt olduğu ve dileyenin ondan yararlanabileceği, vahyin güvenilir eller sayesinde korunduğu şu şekilde belirtilmektedir: “Hayır! Şüphesiz ki bunlar, (gerçeği) hatırlatmadır. Dileyen onu (Kur’an’ı) hatırlar. (Kur’an), kıymetli ve güvenilir elçilerin ellerinde, yüceltilmiş, arındırılmış, mukaddes, değerli sahifelerdedir.”

17. ayetten itibaren, insanın yaratılış kaynağına dikkat çekilerek, onun hayat yolculuğu özetlenmekte ve bu yolculuğun mahşerde sona erdirileceği beyan edilmektedir.

24. ayetten itibaren, ahiret inancı olmayan insanın, yediği gıdalara ibret gözüyle bakması istenmekte ve mahşer duruşmasına dikkat çekilmektedir.

34. ayetten itibaren, surenin sonunda, mahşerde kişinin yakınlarından bile kaçacağı ve herkesin bir işle meşgul olmak durumunda kalacağı dile getirilmektedir. Orada bazı yüzlerin sevinçli, bazılarının ise sıkıntılı olacağı hatırlatılarak, bunun, yoldan sapan nankörlerin bir niteliği hâlini alacağı ifade edilmektedir.