Ahkâf Suresi

-

Yüce Allah, surenin 29-35. ayetlerinde cinleri vahiy dinlemek üzere Hz. Peygamber’e yönlendirdiğini, onların da kendi kavimlerine olan davetini, bildirimlerini, ardından kâinatın yaratılışını, inkârcıların mahşerdeki perişan hallerini, dünya hayatının çok kısa olduğunu sanacaklarını ve nihayet fasıklardan başkasının helak edilmeyeceğini bildirmektedir.

ıı. (30. Ayet): Kur’anile Hz. Musa’ya Verilen Kitabı Mukayeseleri

قَالُوا يَا قَوْمَنَآ اِنَّا سَمِعْنَا كِتَابًا اُنْزِلَ مِنْ بَعْدِ مُوسٰى مُصَدِّقًا لِمَا بَيْنَ يَدَيْهِ يَهْد۪يٓ اِلَى الْحَقِّ وَاِلٰى طَر۪يقٍ مُسْتَق۪يمٍ “(O cinler) şöyle demişlerdi: Ey kavmimiz! Şüphesiz ki biz Musa’dan sonra indirilen, kendinden öncekini(n aslını) doğrulayan, gerçeğe ve doğru yola ulaştıran bir kitap dinledik.”

Ayetteki قَالُوا [kâlû] fiili “demişlerdi ki”; يَا قَوْمَنَا [yâ kavmenâ] hitabı “ey bizim kavmimiz”; اِنَّا [innâ] ifadesi “muhak kak ki biz”; سَمِعْنَا [semi‘nâ] fiili “işittik”; كِتَابًا [kitâben] kelimesi “(şöyle) bir kitap”; اُنْزِلَ [ünzile] edilgen fiil i “indirildi”; مِنْ بَعْدِ مُوسٰى [min ba‘di mûsâ] tamlaması “Mu sa’dan sonra”; مُصَدِّقًا [musaddıkan] kelimesi “tasdik edici olarak, onaylayıcı olarak”; لِمَا بَيْنَ يَدَيْهِ [limâ beyne yedeyhi] ifadesi “onun kendisinden öncekini”; يَهْد۪ي [yehdî] fiili “iletmektedir, rehberlik etmektedir”; اِلَى الْحَقِّ [ile’l-hakkı] ifadesi “hem hakka, gerçeğe”; وَاِلٰى طَر۪يقٍ مُسْتَق۪يمٍ [veilâ tarîkın müstakîm] tamlaması ise “hem de dosdoğru yola “demektir.

Burada cinlerin dinledikleri vahyi Hz. Musa’ya verilen mesajla ilişkilendirmeleri ve vahyin iki özelliği gündeme getirilmektedir.

1. قَالُوا يَا قَوْمَنَآ اِنَّا سَمِعْنَا كِتَابًا اُنْزِلَ مِنْ بَعْدِ مُوسٰى “(O cinler) şöyle demişlerdi: Ey kavmimiz! Şüphesiz ki biz Musa’dan sonra indirilen bir kitap dinledik.” Yüce Allah Hz. Peygamber’i dinlesinler diye yanına gönderdiği cinlerin vahyi dinleyip kavimlerinin yanına uyarıcılar olarak döndüklerini haber verdikten sonra onların neler söylediklerini aktarmaktadır. Bu çerçevede cinler Hz. Musa’dan sonra indirilen bir kitap dinlediklerini söyleyerek, esasında önceki mesajlardan da haberdar olduklarını göstermişlerdi.

Ayette Hz. Peygamber’den önceki peygamber olarak Hz. İsa’dan değil de daha önceki bir peygamber olan Hz. Musa’dan söz edilmesinin muhtemel sebebi, Hz. İsa’nın da Hz. Musa’ya tabi olması, ayrıca ehl-i kitabın yani Yahudi ve Hristiyanların Hz. Musa’nın peygamberliğini kabulde ittifak etmiş olmaları veya Mekke civarında Hz. Musa’nın daha çok bilinmesi şeklinde beyan edilebilir. Dahası, Hz. Peygamber’i dinleyen cinlerin Yahudi oluşları veya Hz. İsa’yı duymamış olma ihtimalleri de dile getirilmektedir.(131)

2. مُصَدِّقًا لِمَا بَيْنَ يَدَيْهِ يَهْد۪يٓ اِلَى الْحَقِّ وَاِلٰى طَر۪يقٍ مُسْتَق۪يمٍ “Kendinden öncekini(n aslını) doğrulayan, gerçeğe ve doğru yola ulaştıran (bir kitap dinledik).” Yüce Allah cinlerin vahiy hakkındaki ilk değerlendirmelerini Hz. Musa’ya verilen vahiy ile ilgili olarak yaptıktan sonra, bu defa vahyin الْحَقّ [el-hakk] olan “gerçeğe” ve طَر۪يقٍ مُسْتَق۪يمٍ [tarîk-ı müstakîm] denilen “dosdoğru yola” ilettiğini ifade etmişlerdir.

Cinlerin bu ayette söyledikleri hakikat Cinn 72:1-2’de farklı ifadelerle dile getirilmekte, orada “Gerçekten, doğruya götüren (doğruyu gösteren) harikulade (çok ilginç, çok üstün) bir Kur’an dinledik” buyurularak benzer bir mesaj ortaya konulmaktadır. Demek ki bütün peygamberlerin tebliğ ettiği değerler aynı kaynaktan geldikleri için “haktır, hakikattir” ve muhataplarını “dosdoğru yol” demek olan [sırât-ı müstakîm]’e ulaştırmayı hedeflemektedir. İşte Yüce Allah cinlerin de bu hakikati gördüklerini bu şekilde haber vermektedir.

Dipnotlar

• 131-) Zemahşeri , age ., IV, 304.