Zuhruf Suresi

-

Yüce Allah, surenin 46-56. ayetlerinde Hz. Musa ile Firavun’un kıssasına kısaca temas etmekte, Firavun’un kendi kavmini nasıl hor ve hakir görüp aşağıladığını, onları itaate mecbur bıraktığını beyan etmektedir.

ı. (51. Ayet): Abartılı Gösteriş Merakı

وَنَادٰى فِرْعَوْنُ ف۪ي قَوْمِه۪ قَالَ يَا قَوْمِ اَلَيْسَ ل۪ي مُلْكُ مِصْرَ وَهٰذِهِ الْاَنْهَارُ تَجْر۪ي مِنْ تَحْت۪ي اَفَلَا تُبْصِرُونَ “Firavun, kavmine seslenip şöyle demişti: Ey kavmim! Mısır’ın hükümdarlığı ve altımdan akıp giden şu ırmaklar benim değil mi? (Hâlâ gerçeği) görmüyor musunuz?”

Ayetteki وَنَادٰى [venâdâ] fiili “ve seslenmişti”; فِرْعَوْنُ [fir‘avnu] kelimesi “Firavun”; ف۪ي قَوْمِه۪ [fî kavmihî] ifadesi “kavmi içinde”; قَالَ [kâle] fiili “demişti ki”; يَا قَوْمِ [yâ kavmi] hitabı “ey benim kavmim”; اَلَيْسَ [eleyse ] sorusu “(şöyle) değil midiir”; ل۪ي [lî] ifadesi “benim için”; مُلْكُ مِصْرَ [mülkü mısra] tamlaması “Mısır’ın mülkü, hükümranlığı, egemenliği”; وَهٰذِهِ الْاَنْهَارُ [vehâzihi’l-enhâru] ifadesi “ve bu nehirler de”; تَجْر۪ي [tecrî] fiili “akmaktadır, akmakta olan”; مِنْ تَحْت۪ي [min taytî] ifadesi “benim alt tarafımdan”; اَفَلَا تُبْصِرُونَ [efelâ tubsırûne] ifadesi ise “görmüyor musunuz, düşünmüyor musunuz” demektir.

Burada Firavun’un sahip olduğu dünyalıklar ve onun bunlarla övünmesi gündeme getirilmektedir.

1. وَنَادٰى فِرْعَوْنُ ف۪ي قَوْمِه۪ قَالَ يَا قَوْمِ اَلَيْسَ ل۪ي مُلْكُ مِصْرَ وَهٰذِهِ الْاَنْهَارُ تَجْر۪ي مِنْ تَحْت۪ي “Firavun, kavmine seslenip şöyle demişti: Ey kavmim! Mısır’ın hükümdarlığı ve altımdan akıp giden şu ırmaklar benim değil mi?” Yüce Allah kibirli Firavun’un kendi kavmini nasıl baskı altına aldığını bu ayette zikredilen sözleriyle ortaya koymakta, bütün Mısır ülkesinin hâkimiyetinin, hükümranlığının, otoritesinin, yönetiminin, egemenliğinin ve alt tar afından akıp giden nehirlerin kendisine ait ol duğunu, onun kontrolünde bulunduğunu, bunu artık görüp anlamaları gerektiğini söylediğini aktarmaktadır.

Cümlede yer alan her iki soru edatı da muhatapların bu durumu anlamaları ve bunu görmeleri gerektiğini ortaya koyan uyarıcı bir mana içermektedir.

Firavun’un burada “altından aktığını söylediği nehirler”in Melik, Tolon, Dimyat ve Tınnîs nehirleri olduğu ve köşklerinin altından aktıkları ifade edilmektedir.(189) Bu nehirlerin Nil nehrinin çeşitli kanalları olma ihtimali de elbette vardır. Firavun bu sözleriyle dünyevi iktidarına ve kendince sınırsız ve eşsiz sandığı gücüne dikkat çekmeyi amaçlamıştı.

2. اَفَلَا تُبْصِرُونَ “(Hâlâ gerçeği) görmüyor musunuz?” Ayetin sonundaki “görmüyor musunuz?” ifadesi, Firavun’un bu sözleri halkına karşı bir kibir ve baskı aracı olarak kullandığının da bir göstergesidir. Çünkü bu ifadesiyle “bakın, görün; benden çekinin, buyruklarıma itibar ve itaat edin; başkalarının dediklerine asla itibar etmeyin ve onların izinden sakın gitmeyin” şeklinde bir tehdit ve uyarı beyanları burada var kabul edilmelidir. Belli ki İsrailoğullarının bazı fertleri Hz. Musa’nın ve Hz. Hârûn’un tebliğinden etkilenmiş olmalılar ki Firavun bu sert uyarıyı yapma zorunluluğu hissetmişti.

Dipnotlar

• 189-) Zemahşeri , age ., IV, 251.