Zuhruf Suresi

-

Yüce Allah, surenin 46-56. ayetlerinde Hz. Musa ile Firavun’un kıssasına kısaca temas etmekte, Firavun’un kendi kavmini nasıl hor ve hakir görüp aşağıladığını, onları itaate mecbur bıraktığını beyan etmektedir.

ıı. (48. Ayet): Delillerin Büyüklüğü

وَمَا نُر۪يهِمْ مِنْ اٰيَةٍ اِلَّا هِيَ اَكْبَرُ مِنْ اُخْتِهَا وَاَخَذْنَاهُمْ بِالْعَذَابِ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ “Onlara gösterdiğimiz her bir delil, kardeşinden (diğerinden) daha büyüktü. (Gerçeğe) dönsünler diye onları azapla yakalamış (cezalandırmış)tık.”

Ayetteki وَمَا نُر۪يهِمْ [vemâ nürîhim] fiili “ve onlara göstermeyiz ki, onlara göstermekte olduğumuz (şeyler)”; مِنْ اٰيَةٍ [min ayetin] ifadesi “herhangi bir ayet, delil (olarak)”; اِلَّا هِيَ اَكْبَرُ [illâ hiye ekberu] istisnası “o (delil) daha büyük olmasın, onlar elbette daha büyüktü”; مِنْ اُخْتِهَا [min uhtihâ] ifadesi “onun diğerinden, diğer kardeşinden, benzerinden”; وَاَخَذْنَاهُمْ [veehaznâhum] fiili “ve onları almıştık, yakalamıştık”; بِالْعَذَابِ [bi’l-‘azâbi] ifadesi “azapla”; لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ [le‘allehum yarci‘ûne] ifadesi ise “belki dönerler diye” demektir.

Burada Firavun’a ve adamlarına gösterilen her bir delilin diğerinden daha büyük olduğu, iman etsinler diye çeşitli şekillerde sınandıkları gündeme getirilmektedir.

1. وَمَا نُر۪يهِمْ مِنْ اٰيَةٍ اِلَّا هِيَ اَكْبَرُ مِنْ اُخْتِهَا “Onlara gösterdiğimiz her bir delil, kardeşinden (diğerinden) daha büyüktü.” Bu cümle şöyle de anlaşılabilir: “Onlara hiçbir delil göstermeyiz ki kardeşinden (diğerinden) daha büyük olmasın.” Yüce Allah Firavun’a ve seçkin yöneticilerine Hz. Musa ve Hz. H arun aracılığıyla gönderdiği her bir ayetin yani delil ve mucizenin her birinin diğerinden daha etkileyici ve daha büyük olduğunu مَا [mâ] ve اِلَّا [illâ] yani “nefyü istisnâ” tekniğiyle [hasr/kasr] ifadesiyle “vurgulu” bir şekilde beyan etmektedir.

Ayette kullanılan اُخْت [uht] kelimesi “kızkardeş” anlamına gelse de maksat “gösterilen diğer deliller” şeklinde yorumlanmalıdır. Kelimenin [müennes] “dişi” formunda gelmesinin nedeni ise [âyeh] kelimesine uygunluğu nedeniyledir.

2. وَاَخَذْنَاهُمْ بِالْعَذَابِ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ “(Gerçeğe) dönsünler diye onları azapla yakalamış (cezalandırmış)tık.” Yüce Allah delillerle alay eden bu kibirli azgınları Zuhruf 43:46. ayette saydığımız çeşitli belalara mübtela kıldığını, amacının ise onların imana ve hakikate geri dönmelerini sağlamak olduğunu ifade etmektedir. Benzer ifadeler Secde 32:21’de de dile getirilmekte ve Yüce Allah’ın gerçeğe geri dönsünler diye yoldan çıkan kötü insanları dünya hayatlarında çeşitli sıkıntılara düçar kıldığını bildirmektedir.

Dipnotlar