Zuhruf Suresi

Konuyla ilgili olarak Yûnus 10:94’te şöyle buyrulmaktadır: “Eğer sana indirdiğimizden şüphede isen, senden önce [el-Kitâb]’ı (Tevrat’ı) okuyanlara sor. Andolsun ki, Rabbinden sana hak gelmiştir. Sakın şüphecilerden olma!” Bu ayetten de destek alarak, yorumunu yapmakta olduğumuz cümlede “kendilerine sorulması istenen peygamberler”den maksadın onların ümmetleri, onların öğretilerini takip edenler olduğu anlaşılmaktadır.

Söz konusu peygamberlerin hiçbirisi yaşamadıkları için, onlara doğrudan herhangi bir şey sormak mümkün değildi. Ya o peygamberlerin izinden gidenlere ya da onlardan geride kalan ve tahrif edilmiş de olsa elde avuçta kalan ilahi metinlerin bozulmamış kısımlarına müracaat edilme zorunluluğu vardı.

Pratik hayat açısından bakıldığında, kitap ehlinden bazı insanların kendi ellerinde bulunan metinlerle uygunluk arz ettiğini gördükleri bu son vahye inandıkları hususunda çeşitli ayetlerin bulunduğunu ifade etmeliyiz.(170) Bu meseleyle ilgili detaylı bilgiler verdiğimiz Kasas 28:52-55’te şöyle buyrulmaktadır:

“Ondan (Kur’an’dan) önce kendilerine kitap verdiklerimiz ona (Kur’an’a) inanırlar. Kendilerine (Kur’an) okunduğu zaman ‘Ona iman ettik. Çünkü o, Rabbimizden gelen gerçektir. Esasen biz daha önce de Müslümanlar idik’ derler. İşte bunlara (inanan kitap ehline), sabretmelerinden ötürü ödülleri iki defa verilecektir. Bunlar kötülüğü iyilikle savarlar ve kendilerine verdiğimiz rızıktan da infak ederler. Onlar, boş söz işittikleri zaman ondan yüz çevirip ‘Bizim işlerimiz bize, sizin işleriniz size. Size selâm olsun. Bizim kendini bilmezlerle işimiz olmaz’ derler.”

Yorumunu yapmakta olduğumuz ayette güne dair de çok önemli bir mesaj olduğu anlaşılmaktadır. İnsanlar özellikle dini meselelerde herhangi bir şüpheye düşerlerse onların yapacağı ilk iş “vahyi bilenlere sormaları”dır. Nahl 16:43, Enbiyâ 21:7 ve yorumunu yapmakta olduğumuz Zuhruf 43:45’te de dikkat çekilen husus budur. İnsanlar bilmedikleri şeyleri bilenlere sormalıdırlar; aksi takdirde, bilmeyenler bilenlere boyun eğmek zorunda kalacaklarını unutmamalıdırlar.

2. اَجَعَلْنَا مِنْ دُونِ الرَّحْمٰنِ اٰلِهَةً يُعْبَدُونَ “‘Rahman’ın peşi sıra tapılacak ilahlar (edinin.)’ diye emretmiş miyiz!” Yüce Allah Hz. Peygamber’den Rahmân’ın peşi sıra herhangi bir şekilde ilahlar edinip onlara tapınılmasını emredip etmediğini sormasını istemektedir. Burada verilen mesaj son derece açıktır: Yüce Allah risaletle görevlendirdiği hiçbir peygambere şirk içerikli bir prensip indirmemiştir.

Böyle bir ihtimal akıllara ziyan olduğu için, Mekkeli müşriklerin bu konudaki muhtemel kafa karışıklıklarını ortadan kaldırmak için arzu edilmesi durumunda başka dînî öğretilere de müracaat edilebileceğini ve hiç birinde şirk içerikli bir müsaadenin olmadığının görüleceği bildirilmektedir.

Ayetin ilk cümlesinde muhatap Hz. Peygamber olsa da onun böyle bir şüphe duyması kesinlikle söz konusu olamaz; bu nedenle, maksat ümmetin içerisinde kafası karışık olanlara ve son vahiyden şüphe duyanlara bir yol gösterilmesidir. Esasında Yûnus 10:94’te verilen bilgiyle birlikte düşünülmesi gereken yine Yûnus 10:104’te şu açık ifadeler yer almaktadır: “De ki: Ey insanlar! Benim (tebliğ ettiğim) dinimden şüphede iseniz, (iyi bilin ki) ben Allah’ın peşi sıra tapmakta olduklarınıza tapmam; ancak sizi öldürecek olan Allah’a kulluk ederim. Bana müminlerden olmam emrolundu.”

Bu buyruk vahyin indirildiği dönem itibariyle toplumsal anlamda en büyük sorun olan şirkle ilgili olumlu bir değişim elde etmeyi amaç edinmektedir. Yoksa Kur’an’ın dediklerinin hepsini önceki muharref (bozulmuş) metinlere onaylatmak diye bir durum kesinlikle söz konusu değildir. Çünkü dînî metinlerin doğruluk ve geçerlilik ölçüsü onların Kur’an’a uygunluğu veya en azından aykırı olmamasıdır.