Zuhruf Suresi

-

Yüce Allah, surenin 29-35. ayetlerinde müşriklerin risalete karşı olumsuz tavırlarını, Allah’ın peygamber belirlemesiyle ilgili yakışıksız ve saygısız yaklaşımlar ortaya koyanların bulunduğunu, bu davranışlarının hesabını vereceklerini, insanların tamamı âhiret inancını terk edip tamamen dünyaya yönelecek olmasaydı inkârcılara dünya hayatında daha çok imkanlar da verebileceğini, bütün bunların dünyanın geçimlikleri olduğunu, oysa âhiretin bütün dünyalıklardan daha hayırlı olduğunu dile getirmektedir.

ı. (33. Ayet): Gümüşten Tavanlar ve Merdivenler

وَلَوْلَآ اَنْ يَكُونَ النَّاسُ اُمَّةً وَاحِدَةً لَجَعَلْنَا لِمَنْ يَكْفُرُ بِالرَّحْمٰنِ لِبُيُوتِهِمْ سُقُفًا مِنْ فِضَّةٍ وَمَعَارِجَ عَلَيْهَا يَظْهَرُونَ “İnsanların küfürde birleşmiş tek bir ümmet olma (tehlikesi) bulunmasaydı, Rahmân’ı inkâr edenlerin evlerinin tavanlarını ve çıkacakları merdivenleri elbette gümüşten yapardık.”

Ayetteki وَلَوْلَآ اَنْ يَكُونَ [velevlâ en yekûne] ifadesi “eğer (şöyle) olmamış olsaydı”; النَّاسُ [en-nâsü] kelimesi “insanlar”; اُمَّةً وَاحِدَةً [ümmeten vâhıdeten] tamlaması “tek ümmet, tek bir çeşit topluluk”; لَجَعَلْنَا [lece‘alnâ] fiili “elbette yapardık, kılardık, yaratırdık”; لِمَنْ يَكْفُرُ [limen yekfuru] ifadesi “inkâr eden (ler) için”; بِالرَّحْمٰنِ [bi’r-rahmâni] ifadesi “Rahmân’ı, merhamet kaynağı Allah’ı”; لِبُيُوتِهِمْ [libuyûtihim] ifadesi “evleri için, evlerine”; سُقُفًا [sükufen] sözcüğü “tavanlar”; مِنْ فِضَّةٍ [min fıddatin] ifadesi “altından”; وَمَعَارِجَ [veme‘ârice] sözcüğü “ve merdivenler”; عَلَيْهَا [‘aleyhâ] ifadesi “onların üzerlerine”; يَظْهَرُونَ [yazherûne] fiili ise “çıkmaktadırlar, çıkabilecek (oldukları)” demektir.

Burada bütün insanların küfürde toplanma riski olmasaydı dünyayı isteyenlere her şeyin fazlasıyla verilebileceği gündeme getirilmektedir.

Yüce Allah insanların dünya hayatlarında sahip kılındıkları her bir şeyi kendisinin verdiğini beyan ettikten ve rahmetinin diğer toplanan her ne varsa hepsinden çok daha hayırlı olduğunu ifade ettikten sonra, gücünün nelere yettiğini dile getirmektedir. Bu çerçevede, insanların nankörlükte, sınırsız zenginlikte, duyarsızlıkta, küfre rağbette(128) tek bir topluluk haline gelme ihtimali olmasaydı Rahmân’ı inkâr edenlerin evlerinin tavanlarını ve üzerlerine çıktıkları merdivenleri gümüşle donatabileceğini belirtmektedir.

Kur’an’da üç kez(129) yer alan [sakf] kelimesinin çoğulu olan سُقُف [sükuf] kelimesi sadece bu ayette geçmekte ve “tavanlar” manasına gelmektedir. Bir kez de Me‘âric 70:3’te geçen مَعَارِج [me‘âric] sözcüğü ise “merdivenler, asansörler” demektir. Onların فِضَّة [fıddah] yani “gümüş”ten yapılması ise debdebe ve dünyalık manasında kullanılan sembolik bir ifadedir. Bu ifadeyle, inkârcılara dünyada en kıymetli şeylerden bile verilebileceği, sadece dünyaya inandıkları ve mahşeri reddettikleri için onların bu türden zenginlik ve ihtişam sahibi kılınabilecekleridir.

Yüce Allah’ın vereceği ikramları tercih etmeyip dünyalıklar peşinde koşanların şaşaalı durumlarına gıpta nedeniyle onlar gibi olma isteğine kapılma riski olmasaydı sadece dünyayı isteyenlere istediklerinden çok daha fazlasını vermeye gücünün yeteceği ifade edilmektedir. Önceki ayette verilen bilgiyle bağlantılı olarak, insanlar arasında hayat gereklerini Yüce Allah’ın taksim ettiği ve birbirlerini çeşitli işlerde istihdam etsinler diye birbirlerine derece veya oran farkına sahip kılındıkları ifade edilmektedir.

Ardından da Yüce Allah’ın rahmet ve merhametinin onların toplayıp biriktirdiği her ne varsa hepsinden çok daha hayırlı olduğu üzerinde durulmaktadır. İşte bununla bağlantılı olacak şekilde bu ayette de toplumsal düzenin sarsılmasına sebep olacak tekdüzelik tehlikesi bulunmasaydı Yüce Allah’ın inkârcı nankörlere akla hayale gelmeyecek şekilde çeşitli nimetler verebileceği bildirilmektedir.

Sınırsız zenginlikler insanların önlerine serilseydi bütün insanların buna tamah edecekleri, şeytani bir toplum haline dönüşecekleri, küfür ve nankörlükte ittifak edecekleri, çünkü Nisâ 4:28’de belirtildiği gibi “insanın zayıf yaratıldığı”, dahası İsrâ 17:11’de geçtiği üzere “hayrı ister gibi şerri isteyebileceği” ve Enbiyâ 21:37’de beyan edildiği üzere “aceleci yaratılışı” gibi nedenlerle insanoğluna beklediği türden imkânlar verilmediği ifade edilmektedir.

Kasas 28:79’da zikredildiği üzere Kârûn’un sahip kılındığı servete karşı sadece dünya hayatını isteyenlerin şöyle bir özleminden söz edilmektedir: “(Kârûn), debdebe ve ihtişamı içinde kavminin karşısına çıkmıştı. Dünya hayatını arzulayanlar ‘Âh, keşke Kârûn’a verilenin benzeri bize de verilseydi; gerçekten o çok büyük bir payın (servetin, devletin) sahibidir!’ demişlerdi.” İşte sadece dünyayı umanların durumu bu şekilde örneklendirilmektedir.

Bu derin yanılgıya karşılık, böylelerine ilim ehlinin verdiği cevap Kasas 28:80’de şu şekilde zikredilmektedir: “Yazıklar olsun size! İman edip iyi işler yapanlar için Allah’ın mükâfatı çok daha üstündür. Ona da ancak sabredenler kavuşturulabilir.” İşte bu cümle daha önce yorumladığımız Zuhruf 43:32. ayetin “Rabbinin rahmeti (vahyi) onların biriktirdikleri (dünyalık) şeyler-den hayırlıdır.” şeklindeki son cümlesinde verilen mesajla bire bir uyumludur.

Dipnotlar

• 128-) Semerkandi , age ., III, 257; Taberi , age ., XXV, 68; Zemahşeri , age ., IV, 243.
• 129-) Nahl 16 : 26; Enbiyâ’ 16 : 32; Tûr 52 : 5.
  • Nahl 16/26 Nahl 16/32 Tûr 52/5