Yüce Allah, surenin 21-28. ayetlerinde müşriklere herhangi bir kitap verilmediğini, dolayısıyla öyle bir ilahi kitaba da sarılmış olamayacaklarını belirtmekte, tıpkı helak edilen eski taklitçiler gibi müşriklerin de atalarını taklide devam ettiklerini, Hz. İbrâhim’in babası ve kavmiyle bu konudaki mücadelesinin örnek olduğunu, onun tevhid ifadelerinin insanlığa rehber kılındığını ifade etmektedir.
ıı. (27. Ayet): Yüce Allah İçin Tevhid İtirafı
اِلَّا الَّذ۪ي فَطَرَن۪ي فَاِنَّهُ سَيَهْد۪ينِ “Ancak beni yoktan yaratan (Allah) başkadır! Şüphesiz ki O, beni doğru yola ulaştıracaktır.”
Ayetteki اِلَّا الَّذ۪ي فَطَرَن۪ي [illellezî fetaranî] istisnası “beni yoktan var eden (kudret) hariç”; فَاِنَّهُ [feinnehû] ifadesi “muhakkak ki O”; سَيَهْد۪ينِ [seyehdîni] ifadesi ise “yakında bana hidayet edecek(tir), doğru yolu gösterecektir” demektir.
Burada Hz. İbrahim’in tevhid duruşu bağlamında Yüce Allah’ın yoktan yaratıcılığı ve yol göstericiliği gündeme getirilmektedir.
Hz. İbrahim muhataplarının tapındığı varlıklardan uzak ve beri olduğunu söyledikten sonra, kime kulluk ettiğini işte bu ayette beyan etmektedir. Önceki ayeti “kelime-i tevhid”in [lâ ilâhe] kısmı olarak kabul edersek, bu ayet de [illellâh] bölümünü oluşturmaktadır diyebiliriz.(91) Çünkü Hz. İbrâhim kimden yana olmadığını, kimi reddettiğini söylemiş, ardından da kime kulluk edeceğini ifade etmiştir.
Ayette Yüce Allah’ın yaratıcılığıyla ilgili olarak özellikle فَطَرَ [fetara] fiilinin kullanılması Hz. İbrahim’in Yüce Alah’ın yoktan var edici olduğunu bilip muhataplarına ilan ettiğini göstermektedir. Benzer ifadeler yine Hz. İbrahim’le ilgili bir içerikte olmak üzere En‘âm 6:79 ve Enbiyâ 21:56’da da söz konusudur.
Hz. İbrahim kendisinin puta tapmaktan uzak olduğunu beyanla yetinmeyerek, ona doğru yolu Yüce Allah’ın göstereceğini de muhataplarına yönelik tebliğine yerleştirmiştir. Hz. İbrahim benzer bir ifadeyi kendisini ateşe atmakla tehdit eden kavminden ayrılırken de dile getirmiştir. Bu noktada Sâffât 37:99’da yer aldığı üzere “Ben Rabbime gidiyorum. O, bana doğru yolu gösterecektir” sözlerini söylediği nakledilmektedir. Benzer ifadeler ‘Ankebût 29:26’da da zikredilmektedir.
Konuyla ilgili olarak Şu‘arâ 26:77-82’de benzer içerikte bir beyan yer almakta ve Hz. İbrâhim putlardan istisna ederek ifade ettiği Yüce Allah’ın çeşitli sıfatlarını şu şekilde dile getirmektedir: “Onlar (putlar) benim düşmanımdır; sadece âlemlerin Rabbi’ne (kulluk ederim). Beni yaratan ve bana doğru yolu gösteren; beni yediren ve içiren; hastalandığımda bana şifa veren; beni öldürecek, sonra diriltecek olan; Hesap günü benim için hatalarımı bağışlayacağını umduğum kudret de sadece ve sadece O’dur (Allah’tır).”
Dipnotlar
91-) Razi , age ., XXVII, 208.
Sesli Kur’an Meali
İlgili surenin Mehmet Okuyan tarafından seslendirilmiş mealini aşağıdaki platformlar üzerinden dinleyebilirsiniz.
