Zuhruf Suresi

-

Yüce Allah, surenin 21-28. ayetlerinde müşriklere herhangi bir kitap verilmediğini, dolayısıyla öyle bir ilahi kitaba da sarılmış olamayacaklarını belirtmekte, tıpkı helak edilen eski taklitçiler gibi müşriklerin de atalarını taklide devam ettiklerini, Hz. İbrâhim’in babası ve kavmiyle bu konudaki mücadelesinin örnek olduğunu, onun tevhid ifadelerinin insanlığa rehber kılındığını ifade etmektedir.

ı. (26. Ayet): Putperestlere Karşı Dik Duruşu

وَاِذْ قَالَ اِبْرٰه۪يمُ لِاَب۪يهِ وَقَوْمِه۪ٓ اِنَّن۪ي بَرَآءٌ مِمَّا تَعْبُدُونَ “Hani İbrahim, babasına ve kavmine şöyle demişti: Ben sizin taptıklarınızdan uzağım!”

Ayetteki وَاِذْ قَالَ [ve iz kâle ] ifadesi “ve hani, bir zamanlar (şöyle) demişti”; اِبْرٰه۪يمُ [ibrahîmu] ifadesi “İbrahim”; لِاَب۪يهِ [liebîhi ] ifadesi “onun kendi babasına”; وَقَوْمِه۪ٓ [ve kavmihî] ifadesi “ve onun kavmine”; اِنَّن۪ي [innenî] ifadesi “muhakkak ki ben”; بَرَآءٌ [berâun] kelimesi “uza (ğım)”; مِمَّا تَعْبُدُونَ [mimmâ ta‘büdûne] ifadesi ise “sizin tapmakta olduğunuz şeylerden” demektir.

Burada Hz. İbrâhim’in taklide karşı esaslı ve tavizsiz duruşu gündeme getirilmektedir.

Hz. İbrâhim’in kıssası hakkında genel bilgileri İbrâhim 14:35’te vermiştik. Ayrıca konu konu detayları ise En‘âm 6:76-83, Hûd 11:69-76, Hicr 15:51-60, Meryem 19:41-50, Enbiyâ 21:51-73, Şu‘arâ 26:69-104, Sâffât 37:83-113’te yaptığımız için burada söz konusu bilgilere ayrıntılı olarak tekrar değinmeyeceğiz.

Kur’an’da on kez(90) geçen بَر۪يٓء [berî’ ] kelimesi “uzak olmak” manasına geldiği için, kişinin bir şeyden uzak olması o şeyden sorumlu olmadığı manasını da beraberinde getirmektedir. Yûnus 10:41’de geçen [berîûne] kelimesi aynı manada çoğul mana verirken, yorumunu yapmakta olduğumuz Zuhruf 43:26’da [berâ’ ] kalıbında “uzak”, Mümtehine 60:4’te de [büraâ’] kalıbında “uzak olanlar” manasında yer almaktadır. Bu arada söz konusu kelimeler yine benzer anlam verecek şekilde fiil olarak [teberrae/teberraû] kalıplarında Bakara 2:166, 167 ve Tevbe 9:114’te, [teberra’nâ] kalıbında Kasas 28:63’te, [neteberrae] kalıbında ise Bakara 2:167’de kullanılmaktadır.

Yüce Allah taklit batağının ne kadar kötü bir saplantı olduğunu beyan ettikten sonra, insanlık tarihinde taklitle çok mücadele ettiği bilinen Hz. İbrâhim’i hatırlatmaktadır. Bu çerçevede Hz. İbrâhim babasına ve kavmine hitap ederek onların tapındığı varlıklardan uzak olduğunu ifade etmiştir.

Bu konuda hatırlanması gereken ayetlerden birisi Mümtehine 60:4’te şu şekildedir: “İbrahim’de ve onunla beraber olanlarda sizin için gerçekten güzel bir örnek vardır. Onlar kavimlerine demişlerdi ki: Biz sizden ve Allah’ın peşi sıra taptıklarınızdan uzağız. Sizi tanımıyoruz. Siz bir tek Allah’a inanıncaya kadar, sizinle bizim aramızda sürekli bir düşmanlık ve öfke belirmiştir.” İşte şirke karşı bu duruşları nedeniyle Yüce Allah onları hem bu ayette, hem de Mümtehine 60:6’da “bu son ümmet için güzel örnek olarak” tanıtmaktadır.

Dipnotlar

• 90-) Nisâ 4: 112; En‘âm 6 : 19, 78; Enfâl 8 : 48; Tevbe 9 : 3; Yûnus 10 : 41; Hûd 11 : 35, 54; Şu‘arâ 26: 216; Haşr 59 : 16.
  • Nisâ 4/112 En‘âm 6/19 Enfâl 8/48 Tevbe 9/3 Yûnus 10/41 Hûd 11/35 Şu‘arâ 26/216 Haşr 59/16