Yâsîn Suresi

-

Mekke’de risaletin 5-6. yılları arasında indirilmiş olması muhtemel olan, 83 ayetten oluşan, adını ilk ayette geçen يٰسٓ yâsîn kelimesinden alan Yâsîn suresi, inişe göre 39, resmî sıralamada ise 36. suredir.

Yâsîn suresi, resmi sıralamada öncesinde bulunan Fâtır suresiyle yakın konu ilişkisine sahiptir. Fâtır 1’de ve Yâsîn 81’de “göklerin ve yerin yaratılması”, Fâtır 4’te ve Yâsîn 15’te “elçilerin yalanlanması” hatırlatılmaktadır. Fâtır 6’da ve Yâsîn 60’da “şeytanın düşmanlığı” gündeme getirilmektedir. Fâtır 9’da ve Yâsîn 33’te “ölü toprağın diriltilmesi”nden söz edilmektedir. Fâtır 12-13, 27-28’de ve Yâsîn 33-44’te “kâinat kitabından çeşitli örnekler” verilmektedir. Fâtır 33-35 ve Yâsîn 55-58’de “cennetliklerin sahip olacağı nimetler” müjdelenmektedir.

Yâsîn suresi mukatta‘a harfleriyle başlamakta, surenin ilk 12 ayetinde vahye, risalete, muhatapların umursamazlığına, tebliğin kimlere fayda vereceğine, yapılanların kaydettirildiğine ve dolayısıyla Yüce Allah’ın kudretine dikkat çekilmektedir.

13-32. ayetler arasında bir şehir halkına dair darb-ı mesel yer almakta, bu çerçevede söz konusu şehir halkının elçileri yalanlamaları, buna karşılık elçilerin verdiği esaslı cevaplar, şehir halkının elçiler nedeniyle uğursuzluğa uğratıldıkları sözleri ile onlara verilen cevaplar, ardından bir yiğit kişinin halkına karşı söylediği muhteşem tebliğ prensipleri, sonrasında ilgili kişiye yönelik şehir halkının karşı çıkışı, onunla alay edişleri, nihayetinde bu kişinin son sözleri ile şehir halkının akıbetine dair Yüce Allah’ın tüm insanlık tarihinde uyguladığı azgınlara yönelik sistemi hakkında bilgiler verilmektedir.

33-44. ayetlerde kâinat kitabından yedi başlık verilmekte, bu çerçevede ölü toprağın canlandırılması, evrendeki çifterli yaratılış, gecenin durumu, Güneş’in hareket sistemi, Ay’ın çeşitli menzillere sahip kılınışı, gece ve gündüzün kendi sistemlerini sürdürmeleri, her bir gök cisminin belli bir yörüngede yüzmeleri ile suyun yani denizlerin insan hizmetine sunulma sistemi hakkında esaslı bilgiler verilmektedir.

45-54. ayetlerde hak ve hakikatle alay eden müşriklerin bazı özellikleri ile kıyamet-ahiret sürecine dair alay içerikli sözlerine karşılık Sûr borusuna üflenmenin aniliği, o esnada insanların yaşayacağı korkunç çaresizlik, ikinci üflemeden sonra mahşer için yaşanacak diriltilme, insanlara yapılacak uygulamanın onların hak edişlerinin sonucu oluşu gündeme getirilmektedir.

55-65. ayetlerde cennetliklerin mutlu halleri, kendileri ve eşlerinin cennet meyveleri arasında nimetlendirilmeleri, cennetteki huzurlu durumları, istedikleri her şeyle buluşturulacakları, Yüce Allah’tan sözlü selamla nimetlendirilecekleri, suçlulara seslenileceği, onların bir kenara ayrılmalarının isteneceği, Allah’ın onlardan dünyada aldığı kulluk sözü ile şeytana ibadet etmemeleri gerektiği ve şeytanın insanlara düşman oluşunun hatırlatılması, mahşerde yargılamada ağızlarının mühürleneceği, elleri ve ayaklarının dünyada yapıp ettiklerine şahitlik edecekleri haber verilmektedir. 66-68. ayetlerde ise Yüce Allah’ın insan üzerindeki mutlak hâkimiyeti ve çeşitli nimetleri hatırlatılmaktadır.

69 ve 70. ayetlerde hem bütünüyle Kur’an’ın hem de özellikle Yâsîn suresinin indiriliş gayesi beyan edilmekte, diri olan ve ruhen diri kalmak isteyenlerin uyarılması gerekçe olarak sunulmaktadır. 71-76’da söz yeniden kâinat kitabının ayetlerinden olan “hayvanların yaratılma gerekçesi”ne getirilmekte, bu arada putların ve putperestlerin mahşerdeki etkisizliği ve çaresizliği hatırlatılmaktadır.

Surenin son grup ayeti olan 77-83’te ise, aslında surenin ana mesajı olan “ahiret bilinci”, mahşerde diriltilmeyi inkâr edenlerin dile getirdiği çarpık fikir esas alınarak üç temel cevap verilmektedir. Bu noktada “ilk yaratılış”, “ateşin yaratılması” ve “kâinatın var edilişi” çok çarpıcı ifadelerle ele alınmaktadır. Ardından, ahiretteki diriltilmenin Allah için son derece kolay olduğu ve bunun sadece bir “ol” emriyle ve oluşun başlamasıyla gerçekleşeceği beyan edilmektedir. Çünkü her şeyin kontrolü sadece Allah’ın elindedir, dönüş sadece O’na olacaktır.

Yüce Allah, mahşerle ilgili birtakım bilgiler verdikten sonra, surenin 66-70. ayetlerinde konuyu kendi kudretine getirmekte, dilemesi halinde alışılmışın dışında değişiklikler yapabileceğini beyan etmekte, uzun yaşayanların yaratılışını tersine çevirebileceğini bildirmekte, Hz. Peygamber’in ve vahyin misyonunu ortaya koymakta ve çok önemli bir hususu dile getirerek vahyin dirilerle ilişkisini ifade etmektedir.

ııı. (68. Ayet): Yaratılışı Baş Aşağı Çevirebilmesi

وَمَنْ نُعَمِّرْهُ نُنَكِّسْهُ فِي الْخَلْقِ اَفَلَا يَعْقِلُونَ “Uzun ömür verdiğimizi yaratılışta tersine çeviririz. Akıl etmiyorlar mı?”

Ayetteki وَمَنْ نُعَمِّرْهُ [ve mennu‘ammirhu] ifadesi “ve her kime uzun ömür verirsek”; نُنَكِّسْهُ [nünekkishu] fiili “onu baş aşağı çeviririz, eksiltiriz”; فِي الْخَلْقِ [fi’l-halkı] kelimesi “yaratılışta”; اَفَلَا يَعْقِلُونَ [efelâ ya‘kılûne] sorusu ise “aklını kullanmazlar mı” demektir.

Burada Yüce Allah’ın bir yasası ile aklını kullanmayanların kınanması gündeme getirilmektedir.

Bu ayet, önceki iki ayette tehdide konu edinilen hususun inkârcılar için bir nimet olmadığını, inkârcıların uzun yaşamalarının bir avantaj oluşturmadığını, gün geçtikçe inanmadıkları âleme doğru gittiklerini, bu nedenle de aklını kullanmamanın kötü akıbetini yaşayacaklarını ifade etmektedir.

Uzun ömür verilmesi, kişinin ileri yaşlara ulaşması demektir. Nisâ 4:28’de de beyan edildiği gibi, böyle bir döneme ulaşan bir kişi bilmelidir ki, insanoğlu zayıf yaratılmıştır. Bu zayıf yaratılışın üzerine bir de ömrün ileriki yaşları eklenirse gerçeğe geri dönmek zor olur, hatta imkânsızlaşabilir. Çünkü ömür ilerledikçe insanın bedensel ve ruhsal güçleri azalmakta, zayıflamakta, gittikçe kaybolmakta, dolayısıyla sıkıntılar artmaktadır.

Ömrün en ileri çağı “erzel-i ömür” den ilen dönemidir. Nahl 16:70 ve Hacc 22:5’te beyan edildiği gibi, bu dönem kişinin bilinçli olduğu çağdan yavaş yavaş bilemez olacağı döneme gitmesidir. Mü’min 40:67’de de hayatın çeşitli evrelerine dair bilgiler yer almaktadır.

Bu bağlamda hatırlanması gereken ayetlerden birisi de Rûm 30:54’tür: “Sizi güçsüz yaratan, sonra güçsüzlügün ardından kuvvet veren ve sonra kuvvetin ardından güçsüzlük ve ihtiyarlık veren Allah’tır. O, dilediğini yaratır. O, hakkıyla bilendir; üstün kudret sahibidir.” Bu ayetteki “Kuvvetin ardından güçsüzlük ve ihtiyarlık veren” ifadesi ile yorumunu yapmakta olduğumuz ayetin mesajı aynı noktada buluşmaktadır.

Önceki iki ayette dile getirilen “gözlerin silinip körleştirilmesi” ve “konumlarının değiştirilip hareketsiz bırakılmaları” tehdidinin aslında Yüce Allah için son derece kolay olduğu işte bu ayetle ortaya konulmaktadır. İnsanın bedensel özelliklerine bakıldığında Yüce Allah’ın kurduğu bu eşsiz ve erişilmez özelliğin başka çeşitlerinin de elbette mümkün olduğunu ve dilemesi halinde Yüce Allah’ın onları da yaratabileceğini ifade etmek istemektedir. Söylenenlerin yapılmamış olması güçsüzlükten değil, tercih edilmemesinden dolayıdır.

Kendilerine uzun ömür verilenler ömürlerinin sağlıklı ve verimli dönemlerini inkârla geçirirlerse tevbe imkânlarını kaybedebilirler. Kalem 68:42-43’te belirtildiği gibi, “zamanında ve sağlıklı, sağlam iken Yüce Allah’a boyun eğmeye davet edildiği halde buna itibar etmeyenler, mahşerde veya ölüm anında yani iş işten geçtikten sonra bunu yapmak isteyecekler; ancak bunun kendilerine hiçbir faydası olmayacaktır.”

“Nasıl olsa daha var” aldatmacasına kapılmadan, ilahi prensiplere vaktinde sarılmak gerektiği bilinmeli, bu görevler ertelenmemeli ve ötelenmemelidir. Bu tür bir ifade hem ecelin bilinemezliğini hafife almaktır; hem de asıl imkânların heba edilmesine neden olmaktır. Görev ve sorumluluklarını erteleyenler sonunda pişman olacaklardır.

Nisâ 4:18’de genel anlamda, Yûnus 10:90-91’de ise Firavun örnekliğinde beyan edildiği üzere, ölüm anında yapılan tevbenin kabul edilmeyeceği, En‘âm 6:158, Secde 32:29 ve Mü’min 40:85’te ise son andaki imanın fayda vermeyeceği beyan edilmektedir. Durum bu kadar açık olmasına rağmen, inkârcıların sorumsuz tutumları başlarına bela olacaktır.

Kâfirlere mühlet verilmesi, küfürde ısrar edenler için hayırlı değildir. Bilemedikleri bir şekilde yavaş yavaş azaba yaklaştırıldıkları A‘râf 7:182 ve Kalem 68:44’te beyan edilmektedir. Ayrıca bu durumda daha çok günah işleyecekleri için daha çetin bir azaba düçar olacaklardır; Âl-i İmrân 3:178’de beyan edilen durum da budur.

İnkârcı insan uzun hayatı eğer tevbe için değerlendirmezse, gün geçtikçe inanmadığı âleme doğru gitmenin derin ıztırabını yaşamaktan kurtulamayacaktır. Burada kınanan husus uzun yaşamak değil, uzun hayata rağmen tevbe etmemektir. Çünkü kişiler ömürlerini kendileri tayin etmemekte, Yüce Allah’ın belirlediği kadar yaşamaktadırlar. Müminler imanının gereklerini gençlik dönemlerinde en güzel şekilde yaşamışlarsa, ilerleyen dönemlerde güçleri yetmediği için bazı görevleri layıkıyla yapamamaktan dolayı sorumlu tutulmazlar.

Mesele inanmış kişilerin durumuyla ilgili değildir; konu inkârcıların akıllarını kullanmamaları ve inanmadıkları âleme giderlerken bu gerçeği fark etmemeleridir. “Hâlâ akıllarını kullanmayacaklar mı?” ifadesi, Yâsîn 36:62. ayette de dile getirildiği gibi, şeytana tapan ve Yüce Allah’a kulluk etmeyenlerin durumuyla eşleştirilmektedir.

Aklını kullanmak şeytandan kaçmayı ve Yüce Allah’a kul olmayı gerektirir. Zaman geçtikçe ölüm daha da yaklaşmakta, böylece tevbe imkânı ve ihtimali zayıflamaktadır. İşte bu son üç ayette inkârcılara seslenilmekte ve akıllarını kullanıp gerçeğin farkına varmaları kendilerinden istenmektedir.

Dipnotlar