Yâsîn Suresi

-

Mekke’de risaletin 5-6. yılları arasında indirilmiş olması muhtemel olan, 83 ayetten oluşan, adını ilk ayette geçen يٰسٓ yâsîn kelimesinden alan Yâsîn suresi, inişe göre 39, resmî sıralamada ise 36. suredir.

Yâsîn suresi, resmi sıralamada öncesinde bulunan Fâtır suresiyle yakın konu ilişkisine sahiptir. Fâtır 1’de ve Yâsîn 81’de “göklerin ve yerin yaratılması”, Fâtır 4’te ve Yâsîn 15’te “elçilerin yalanlanması” hatırlatılmaktadır. Fâtır 6’da ve Yâsîn 60’da “şeytanın düşmanlığı” gündeme getirilmektedir. Fâtır 9’da ve Yâsîn 33’te “ölü toprağın diriltilmesi”nden söz edilmektedir. Fâtır 12-13, 27-28’de ve Yâsîn 33-44’te “kâinat kitabından çeşitli örnekler” verilmektedir. Fâtır 33-35 ve Yâsîn 55-58’de “cennetliklerin sahip olacağı nimetler” müjdelenmektedir.

Yâsîn suresi mukatta‘a harfleriyle başlamakta, surenin ilk 12 ayetinde vahye, risalete, muhatapların umursamazlığına, tebliğin kimlere fayda vereceğine, yapılanların kaydettirildiğine ve dolayısıyla Yüce Allah’ın kudretine dikkat çekilmektedir.

13-32. ayetler arasında bir şehir halkına dair darb-ı mesel yer almakta, bu çerçevede söz konusu şehir halkının elçileri yalanlamaları, buna karşılık elçilerin verdiği esaslı cevaplar, şehir halkının elçiler nedeniyle uğursuzluğa uğratıldıkları sözleri ile onlara verilen cevaplar, ardından bir yiğit kişinin halkına karşı söylediği muhteşem tebliğ prensipleri, sonrasında ilgili kişiye yönelik şehir halkının karşı çıkışı, onunla alay edişleri, nihayetinde bu kişinin son sözleri ile şehir halkının akıbetine dair Yüce Allah’ın tüm insanlık tarihinde uyguladığı azgınlara yönelik sistemi hakkında bilgiler verilmektedir.

33-44. ayetlerde kâinat kitabından yedi başlık verilmekte, bu çerçevede ölü toprağın canlandırılması, evrendeki çifterli yaratılış, gecenin durumu, Güneş’in hareket sistemi, Ay’ın çeşitli menzillere sahip kılınışı, gece ve gündüzün kendi sistemlerini sürdürmeleri, her bir gök cisminin belli bir yörüngede yüzmeleri ile suyun yani denizlerin insan hizmetine sunulma sistemi hakkında esaslı bilgiler verilmektedir.

45-54. ayetlerde hak ve hakikatle alay eden müşriklerin bazı özellikleri ile kıyamet-ahiret sürecine dair alay içerikli sözlerine karşılık Sûr borusuna üflenmenin aniliği, o esnada insanların yaşayacağı korkunç çaresizlik, ikinci üflemeden sonra mahşer için yaşanacak diriltilme, insanlara yapılacak uygulamanın onların hak edişlerinin sonucu oluşu gündeme getirilmektedir.

55-65. ayetlerde cennetliklerin mutlu halleri, kendileri ve eşlerinin cennet meyveleri arasında nimetlendirilmeleri, cennetteki huzurlu durumları, istedikleri her şeyle buluşturulacakları, Yüce Allah’tan sözlü selamla nimetlendirilecekleri, suçlulara seslenileceği, onların bir kenara ayrılmalarının isteneceği, Allah’ın onlardan dünyada aldığı kulluk sözü ile şeytana ibadet etmemeleri gerektiği ve şeytanın insanlara düşman oluşunun hatırlatılması, mahşerde yargılamada ağızlarının mühürleneceği, elleri ve ayaklarının dünyada yapıp ettiklerine şahitlik edecekleri haber verilmektedir. 66-68. ayetlerde ise Yüce Allah’ın insan üzerindeki mutlak hâkimiyeti ve çeşitli nimetleri hatırlatılmaktadır.

69 ve 70. ayetlerde hem bütünüyle Kur’an’ın hem de özellikle Yâsîn suresinin indiriliş gayesi beyan edilmekte, diri olan ve ruhen diri kalmak isteyenlerin uyarılması gerekçe olarak sunulmaktadır. 71-76’da söz yeniden kâinat kitabının ayetlerinden olan “hayvanların yaratılma gerekçesi”ne getirilmekte, bu arada putların ve putperestlerin mahşerdeki etkisizliği ve çaresizliği hatırlatılmaktadır.

Surenin son grup ayeti olan 77-83’te ise, aslında surenin ana mesajı olan “ahiret bilinci”, mahşerde diriltilmeyi inkâr edenlerin dile getirdiği çarpık fikir esas alınarak üç temel cevap verilmektedir. Bu noktada “ilk yaratılış”, “ateşin yaratılması” ve “kâinatın var edilişi” çok çarpıcı ifadelerle ele alınmaktadır. Ardından, ahiretteki diriltilmenin Allah için son derece kolay olduğu ve bunun sadece bir “ol” emriyle ve oluşun başlamasıyla gerçekleşeceği beyan edilmektedir. Çünkü her şeyin kontrolü sadece Allah’ın elindedir, dönüş sadece O’na olacaktır.

Yüce Allah surenin 45-50. ayetlerde inkârcıların duyarlılık için yapılan davetleri reddetttiklerini, her bir delille alay ettiklerini, infaka çağrıldıklarında ise müminleri ayıpladıklarını, “dilemesi halinde Allah’ın doyuracağı kişileri kendilerinin doyurmaması gerektiğini” belirttiklerini, mahşerle de alay ettiklerini, ancak tek bir gürültünün onların da işini bitireceğini haber vermektedir.

ıı. (46. Ayet): Delillerden Yüz Çevirmeleri

وَمَا تَاْت۪يهِمْ مِنْ اٰيَةٍ مِنْ اٰيَاتِ رَبِّهِمْ اِلَّا كَانُوا عَنْهَا مُعْرِض۪ينَ “Kendilerine Rablerinin ayetlerinden bir ayet geldiğinde, mutlaka ondan yüz çevirmişlerdi.”

Ayetteki وَمَا تَاْت۪يهِمْ [ve mâte’tîhim] ifadesi “ve onlara gelmez ki”; مِنْ اٰيَةٍ [min ayetin ] ifadesi “herhangi bir delil, ayet”; مِنْ اٰيَاتِ رَبِّهِمْ [min âyâti rabbihim] tamlaması “onların Rablerinin ayetlerinde, delillerinden”; اِلَّا كَانُوا عَنْهَا [illâkânû‘anhâ] istisnası “ondan (şöyle) olmamış olsunlar”; مُعْرِض۪ينَ [mu‘rıdîne] kelimesi ise “yüz çevirenler, yüz çevirmiş olmasınlar, onlardan mutlak surette yüz çevirmişlerdi” demektir.

Burada inkârcıların her yeni ayete veya delile rağmen inkârda ısrar ettikleri gündeme getirilmektedir.

1. وَمَا تَاْت۪يهِمْ مِنْ اٰيَةٍ مِنْ اٰيَاتِ رَبِّهِمْ “Kendilerine Rablerinin ayetlerinden (delillerinden) herhangi bir ayet (delil) her geldiğinde.” Bir kez de En‘âm 6:4’te geçen bu ayette, Yâsîn suresinin başından beri vurgulanan “inkârcıların olumsuz tutumu” özetlenmekte, onların her türlü delile rağmen inkârda ısrar ettikleri beyan edilmektedir. Bu ayetin mesaj olarak bir benzeri de Şu‘arâ 26:5’te şu şekilde geçmektedir: “Kendilerine, Rahmân’dan her yeni mesaj geldiğinde mutlak surette ondan yüz çevirirler.” Ayrıca Enbiyâ 21:2’de de benzer ifadeler yer almaktadır.

İnkârcılar Yüce Allah’ın sunduğu vahiy ve risalet delilini reddetmekle kalmamış, Yâsîn 36:13-32. ayetler arasında kendilerine sunulan [darb-ı mesel]e de kulak asmamışlardı. Bununla yetinmeyen müşrikler, Yâsîn 36:33-44. ayetlerde kâinat kitabından sunulan yedi temel ayete de itibar etmemiş, ısrarla ve inatla onlarca delili görmezlikten gelmeye devam etmişlerdi.

Yorumunu yapmakta olduğumuz ayette işte bu hakikat dikkatlere sunulmakta, onların her bir ayetin içerdiği delilleri, mesajları reddettikleri beyan edilmektedir. Yâsîn suresinin 30. ayetinde dile getirildiği üzere, önceki nesiller içerisinde “kendilerine gelen her elçiyle alay eden” zihniyet, Yüce Allah’ın sıraladığı diğer delilleri dikkate almamış, onlardan da yüz çevirmişlerdi.

Mekkeli müşriklerle ilgili “Rablerinden gelen her bir ayetten yüz çevirirlerdi” ifadesi, onların hiçbir delile, mucizeye, gelen hükme, ortaya konulan beyana ve getirilen mesaja itibar etmediklerini göstermektedir. Onların bu bağlamda itibar etmedikleri mesajın bir önceki ayette yer alan “önünüzdekinden ve arkanızdakinden korunun ki merhamete uğratılasınız” cümle olduğu ilk seçenek olarak düşünülmelidir.

İtibar etmemek bir tarafa, onlardan ısrarla ve inatla yüz çevirdikleri bildirilmektedir. Sunulan her yeni delil veya getirilen her yeni mesaj onların yüz çevirmesine neden olmuş, atalarını taklitten oluşan inkârcılıkları adeta bir hayat tarzına dönüşmüştü.

2. اِلَّا كَانُوا عَنْهَا مُعْرِض۪ينَ “Ondan mutlak surette yüz çevirmişlerdi.” Bu ifade, önceki cümlenin “istisna” kısmını içermektedir. Ayetin başındaki [mâ] edatıyla sondaki [illâ] edatı sayesinde vurgulu bir mesaj ortaya konulmaktadır. Yüce Allah bu ayette inkârcılara sunduğu her ne çeşit delil olduysa hepsini reddettiklerini, onlara itibar etmediklerini, onları ciddiye almadıklarını, dolayısıyla inkârcılıkta direttiklerini ortaya koymaktadır.

Bu cümle, ayrıca bir önceki ayetin de cevabı niteliğindedir: “Onlara, ‘önünüzdekinden ve arkanızdakinden korunun ki merhamete uğratılasınız’ dendiğinde” ifadesinin cevap cümlesi de budur. Bu nedenle, ayetlerin mealini verirken iki ayeti birleştirerek ve cevap kısmını bu cümle ile buluşturarak vermeyi tercih ettik. İnkârcıların çeşitli konularda bu türden yüz çevirmeleri çeşitli ayetlerde(417) dile getirilmekte ve bu durum kınanmaktadır.

Dipnotlar

• 417-) Bakara 2 : 83; Âl-i İmrân 3 : 23; En‘âm 6 : 4; Enfâl 8 : 23; Tevbe 9 : 76; Yûsuf 12 : 105; Hicr 15: 81; Enbiyâ 21 : 1, 24, 32, 42; Mü’minûn 23 : 3, 71; Nûr 24 : 48; Şu‘arâ 26 : 5; Yâsîn 36 : 46; Sâd 38 : 68; Ahkâf 46 : 3; Müddessir 74 : 49.
  • Bakara 2/83 Âl-i İmrân 3/23 En‘âm 6/4 Enfâl 8/23 Tevbe 9/76 Yûsuf 12/105 Hicr 15/81 Enbiyâ 21/1 Mü'minûn 23/3 Nûr 24/48 Şu‘arâ 26/5 Yâsîn 36/46 Sâd 38/68 Ahkâf 46/3 Müddessir 74/49