Yâsîn Suresi

-

Mekke’de risaletin 5-6. yılları arasında indirilmiş olması muhtemel olan, 83 ayetten oluşan, adını ilk ayette geçen يٰسٓ yâsîn kelimesinden alan Yâsîn suresi, inişe göre 39, resmî sıralamada ise 36. suredir.

Yâsîn suresi, resmi sıralamada öncesinde bulunan Fâtır suresiyle yakın konu ilişkisine sahiptir. Fâtır 1’de ve Yâsîn 81’de “göklerin ve yerin yaratılması”, Fâtır 4’te ve Yâsîn 15’te “elçilerin yalanlanması” hatırlatılmaktadır. Fâtır 6’da ve Yâsîn 60’da “şeytanın düşmanlığı” gündeme getirilmektedir. Fâtır 9’da ve Yâsîn 33’te “ölü toprağın diriltilmesi”nden söz edilmektedir. Fâtır 12-13, 27-28’de ve Yâsîn 33-44’te “kâinat kitabından çeşitli örnekler” verilmektedir. Fâtır 33-35 ve Yâsîn 55-58’de “cennetliklerin sahip olacağı nimetler” müjdelenmektedir.

Yâsîn suresi mukatta‘a harfleriyle başlamakta, surenin ilk 12 ayetinde vahye, risalete, muhatapların umursamazlığına, tebliğin kimlere fayda vereceğine, yapılanların kaydettirildiğine ve dolayısıyla Yüce Allah’ın kudretine dikkat çekilmektedir.

13-32. ayetler arasında bir şehir halkına dair darb-ı mesel yer almakta, bu çerçevede söz konusu şehir halkının elçileri yalanlamaları, buna karşılık elçilerin verdiği esaslı cevaplar, şehir halkının elçiler nedeniyle uğursuzluğa uğratıldıkları sözleri ile onlara verilen cevaplar, ardından bir yiğit kişinin halkına karşı söylediği muhteşem tebliğ prensipleri, sonrasında ilgili kişiye yönelik şehir halkının karşı çıkışı, onunla alay edişleri, nihayetinde bu kişinin son sözleri ile şehir halkının akıbetine dair Yüce Allah’ın tüm insanlık tarihinde uyguladığı azgınlara yönelik sistemi hakkında bilgiler verilmektedir.

33-44. ayetlerde kâinat kitabından yedi başlık verilmekte, bu çerçevede ölü toprağın canlandırılması, evrendeki çifterli yaratılış, gecenin durumu, Güneş’in hareket sistemi, Ay’ın çeşitli menzillere sahip kılınışı, gece ve gündüzün kendi sistemlerini sürdürmeleri, her bir gök cisminin belli bir yörüngede yüzmeleri ile suyun yani denizlerin insan hizmetine sunulma sistemi hakkında esaslı bilgiler verilmektedir.

45-54. ayetlerde hak ve hakikatle alay eden müşriklerin bazı özellikleri ile kıyamet-ahiret sürecine dair alay içerikli sözlerine karşılık Sûr borusuna üflenmenin aniliği, o esnada insanların yaşayacağı korkunç çaresizlik, ikinci üflemeden sonra mahşer için yaşanacak diriltilme, insanlara yapılacak uygulamanın onların hak edişlerinin sonucu oluşu gündeme getirilmektedir.

55-65. ayetlerde cennetliklerin mutlu halleri, kendileri ve eşlerinin cennet meyveleri arasında nimetlendirilmeleri, cennetteki huzurlu durumları, istedikleri her şeyle buluşturulacakları, Yüce Allah’tan sözlü selamla nimetlendirilecekleri, suçlulara seslenileceği, onların bir kenara ayrılmalarının isteneceği, Allah’ın onlardan dünyada aldığı kulluk sözü ile şeytana ibadet etmemeleri gerektiği ve şeytanın insanlara düşman oluşunun hatırlatılması, mahşerde yargılamada ağızlarının mühürleneceği, elleri ve ayaklarının dünyada yapıp ettiklerine şahitlik edecekleri haber verilmektedir. 66-68. ayetlerde ise Yüce Allah’ın insan üzerindeki mutlak hâkimiyeti ve çeşitli nimetleri hatırlatılmaktadır.

69 ve 70. ayetlerde hem bütünüyle Kur’an’ın hem de özellikle Yâsîn suresinin indiriliş gayesi beyan edilmekte, diri olan ve ruhen diri kalmak isteyenlerin uyarılması gerekçe olarak sunulmaktadır. 71-76’da söz yeniden kâinat kitabının ayetlerinden olan “hayvanların yaratılma gerekçesi”ne getirilmekte, bu arada putların ve putperestlerin mahşerdeki etkisizliği ve çaresizliği hatırlatılmaktadır.

Surenin son grup ayeti olan 77-83’te ise, aslında surenin ana mesajı olan “ahiret bilinci”, mahşerde diriltilmeyi inkâr edenlerin dile getirdiği çarpık fikir esas alınarak üç temel cevap verilmektedir. Bu noktada “ilk yaratılış”, “ateşin yaratılması” ve “kâinatın var edilişi” çok çarpıcı ifadelerle ele alınmaktadır. Ardından, ahiretteki diriltilmenin Allah için son derece kolay olduğu ve bunun sadece bir “ol” emriyle ve oluşun başlamasıyla gerçekleşeceği beyan edilmektedir. Çünkü her şeyin kontrolü sadece Allah’ın elindedir, dönüş sadece O’na olacaktır.

ıv. (10. Ayet): Öğüdün Yarar Sağlamaması

وَسَوَآءٌ عَلَيْهِمْ ءَاَنْذَرْتَهُمْ اَمْ لَمْ تُنْذِرْهُمْ لَا يُؤْمِنُونَ “Onları uyarsan da uyarmasan da onlar için birdir, inanmazlar.”

Ayetteki وَسَوَآءٌ [vesevâun] kelimesi “ve eşittir, birdir”; عَلَيْهِمْ [‘aleyhim] ifadesi “onlara, onlar için”; ءَاَنْذَرْتَهُمْ [eenzertehum] ifadesi “onları uyarman da”; اَمْ لَمْ تُنْذِرْهُمْ [em lem tünzirhum] ifadesi “veya onları uyarmaman da”; لَا يُؤْمِنُونَ [lâyü’minûne] fiili ise “iman etmezler” demektir.

Burada uyarının müşriklere fayda vermemesi ve gerekçesi gündeme getirilmektedir.

1. Bütün uyarılarına rağmen, gerçeğe kulak tıkayan müşriklerin inanmamaları nedeniyle morali bozulan Hz. Peygamber’e bu ayette bir anlamda moral verilmesi amaçlanmaktadır. Zira Kehf 18:6, Şu‘arâ 26:3 ve Fâtır 35:8’de beyan edildiği gibi, Hz. Peygamber onların bu umursamaz tutumu nedeniyle çok fazla üzülüyor, kendine zarar verecek şekilde etkileniyordu. İşte yorumunu yapmakta olduğumuz ayet bu durumun sorumlusunun Hz. Peygamber değil, müşrikler olduğunu ortaya koymaktadır.

Yüce Allah, surenin 7-12. ayetlerinde müşriklerin inkârcı tutumunu ve bunun sonucunda kararlılıklarının onlar için nasıl bir akıbet hazırlayacağını dile getirmektedir. Bu arada uyarıdan etkilenmeyenlerin aksine, vahye uymak isteyen ve Allah’a gönülden bağlı olanların tebliğden yararlanacağı ve değerli bir ödül kazanacakları müjdelenmektedir. “Ölüleri diriltmek” ve “insanların dünyada yaptıklarını kaydettirmek” şeklindeki ilâhi sistem ise ayetlerin sonunda yer almaktadır.

Yüce Allah, Yâsîn suresinin 7-9. ayetlerinde inkârcı insanların küfürde ısrarcılıklarının sonucunda ne hale geldiklerini Yâsîn 36:10. ayette zikretmektedir. Onları uyarıp uyarmamak onlar için birdir; uyarı onlarda herhangi bir değişiklik yapmamakta, her türlü bilgilendirmeye rağmen inanmamakta kararlılık göstermekte, vahye kulak tıkamakta ve iman etmemekte ısrarcı davranmaktadırlar.

Yüce Allah bu ayette sözü edilen kişilerin iman etmeyeceklerini beyan ettiği için, Hz. Peygamber’in tebliğinin onlara yönelik kısmı ve bu insanların tebliğe karşı tutumu dile getirilmektedir. Söylenmek istenen şey, tebliğ yapıp yapmamanın eşit olduğu değil, yapılan tebliğin onlarda bir değişiklik meydana getirmeyeceğinin ifadesidir.

Esasında surenin daha önce yorumladığımız 6. ayetinde vahyin indirilişi ile Hz. Peygamber’in risaletle görevlendiriliş amacının “bir kavmi uyarması” nedenine bağlanması hatırlanınca, yorumunu yapmakta olduğumuz ayetteki mesajın Hz. Peygamber’in muhataplarını uyarıp uyarmamasının eşit olduğu iddiası son derece yanlış bir hal alır. Çünkü onun ilk muhatapları işte bu ayette sözü edilen Mekkeli müşriklerden oluşmaktaydı.

z.

Ayette سَوَآءٌ عَلَيْ كَ [sevâun ‘aleyke] “senin için birdir” değil de سَوَآءٌ عَلَيْهِمْ [sevâun ‘aleyhim] “onlar için birdir” buyurulması, maksadı Hz. Peygamber’in tebliğiyle değil de muhataplarla ilişkilendirmemiz gerektiğini göstermektedir.

Bir benzeri de Bakara 2:6’da geçen bu ifade, tebliğ görevinin aksatılmasını değil, muhatapların umursamazlığını gündeme getirmektedir. İnanmamakta ısrar eden ve küfürde kararlılık gösterenlerin, sonunda kalplerinin mühürleneceği Yâsîn 36:7-9’da ve Bakara 2:7’de haber verilmekte, muhataplar bu noktada uyarılmaktadır.

2. Bu ayetteki mesajı doğru anlayabilmek için “tebliğ, öğüt ve uyarıcılık” hakkında Kur’an’daki bilgilere başvurmak ve yanlış anlamaların önüne geçebilecek bir bakış açısı geliştirmek durumundayız.

A‘lâ 87:9’da da geniş bir şekilde ele aldığımız üzere, öğüt vermek çok önemli bir görevdir. Bütün peygamberlerin ve elbette Hz. Peygamber’in risaletle ilgili en önemli görevi tebliğdir, uyarıcılıktır.(205) Çünkü uyarı müminlere yarar sağlayacaktır.(206) Kaldı ki öğütten kimin kaçtığının tespiti için önce ilgili kişiye tebliğ yapılmış olması gerekir.(207) Kişiye tebliğ yapılmadan “tebliğden yüz çevirdi” denemez. Burada söylenebilecek şe y “ısrarcılık yapmamak”tır. İlahi azabı hak ettiği sanılan kişilere öğüt vermek, birkaç açıdan önemlidir:

a) Öğüt veren için görevini yapmış olma belgesi ve huzuru.

b) Muhatapların takvâ sahibi olabilme ihtimallerinin açık tutulması.

c) İnkârcıların “habersizlik” şeklinde mazeret üretememeleri.(208)

3. Yâsîn suresinin 7-10. ayetleri hakkında şu değerlendirmeyi yapabiliriz: İmansızlık Mekkeli müşriklerin adeta sıfatı olmuş, başka bir sıfatla anılmayı hak etmemişlerdi. Boyunlarına, yani irade, akıl ve gönüllerine inkâr halkası takan, değerlere yukarıdan bakan, bunun sonucunda önlerinden ve arkalarından setler çekilip çepeçevre kuşatılan bu inkârcı insan tipi, artık uyarılara itibar etmemekte, onlara kulak tıkamakta ve imansızlığı bir hayat tarzı olarak tercih etmektedirler. Böylesi kişilerin hak ettiği akıbet ise konunun başında surenin 7. ayetinde haber verilmekte ve azap sözünün bunlar hakkında gerçekleşeceği beyan edilmektedir.

Dipnotlar

• 205-) Mâide 5 : 67; Hûd 11 : 12; Ra‘d 13 : 7; Nahl 16 : 3 5 ; Nûr 24:54; Şûrâ 42:48; Ğâşiye 88:21 . 206-) Zâriyât 51 : 55; A‘lâ 87 : 9. 207-) Necm 53 : 29; A‘lâ 87 : 11.
  • Mâide 5/67 Hûd 11/12 Ra‘d 13/7 Nahl 16/35 Nûr 24/54 Şûrâ 42/48 Ğâşiye 88/21 Zâriyât 51/55 A‘lâ 87/9 Necm 53/29 A‘lâ 87/11
• 208-) A‘râf 7 : 164.
  • A‘râf 7/164