Nûr Suresi

Medine’de hicretin 3. yılında indirilmiş olması muhtemel olan, 64 âyetten oluşan, adını 35. âyetteki “nur” anlamına gelen نُور nûr kelimesinden alan Nûr sûresi, inişe göre 97, resmî sıralamada ise 24. sûredir. Benî Müstalik gazvesi dönüşünde iftiraya uğraması nedeniyle sûrenin Hz. Ayşe ile ilgili olan 11-20. âyetlerinin hicri beşinci yılda indirilmiş olduğu belirtilmektedir.

Nûr sûresi, resmi sıralama bakımından öncesinde yer alan Vâkı‘a sûresiyle yakın konu irtibatına sahiptir. Buna göre birisi Mekkî, diğeri Medenî olan her iki sûrede de “cennetliklere verilecek ödüller” (Mü’minûn 10-11; Nûr 26, 38), “kâfirlere uygulanacak ceza” (Mü’minûn 103-104; Nûr 26, 38), “müminlerin özellikleri” (Mü’minûn 1-9; Nûr 36, 37, 55), “canlıların yaratılışı” (Mü’minûn 12-14; Nûr 45), “kâinat kitabından konu başlıkları” (Mü’minûn 16-19; Nûr 39-41, 43-45) gibi ortak konular ele alınmaktadır.

Nûr sûresi, Yüce Allah’ın çeşitli konularda farz hükümler belirlediğini beyanla başlamakta, zina edenlere verilecek ceza, bunların evlilik hükümleri, iftira atanlara uygulanacak işlem bağlamında yemin ettirilmeleri, Hz. Ayşe’ye atılan iftira, onun bundan uzak olduğu, fuhşun yayılmasını isteyenlere dünyada da mahşerde de ceza verileceği konuları ele alınmaktadır.

21. âyetten itibaren, insanların şeytanın adımlarını izlememeleri, bunun tersini yapanların çirkinliklere bulaşacağı, iffetli kadınlara iftira atanlara lanet edileceği, temizlerin temizlere, pislerin de pislere layık olduğu ifade edilmekte, kişilerin başkalarına ait evlere girerlerken nasıl davranmaları gerektiği, kendilerine izin verilmezse evlere girmemeleri gerektiği hükme bağlanmaktadır.

30. âyetten itibaren, mümin erkeklerin ve kadınların haramlara bakmamayla ilgili duyarlılıkları, kimlerin mahrem olduğu, köle ve cariyelerin evlendirilmeleri gerektiği, bu noktada fakir olanların desteklenmesi, Yüce Allah’ın âyetlerinin açıklanış gerekçesi üzerinde durulmakta, ardından sûreye adını veren “nur âyeti” yer almakta, sonrasında yiğit insanların bazı özellikleriyle kötülerin çaresiz durumları ele alınmaktadır.

41. âyetten itibaren, kâinat kitabından çeşitli başlıklar verilmekte, canlıların sudan yaratıldığı ifade edilmekte, bu arada bazı insanların gerçek dışı sözleri dile getirilmekte, Yüce Allah’a ve Rasûl’e itaat edenlerin kurtuluşa ereceği bildirilmekte, iman edip salih amel işleyenlere yeryüzünde iktidar verileceği müjdelenmekte, namazın kılınıp zekâtın verilmesi ve Rasûl’e itaatin zorunluluğu dile getirilmektedir.

58. âyetten itibaren, çocukların anne ve babalarının yatak odalarına üç vakitte girerlerken izin almaları gerektiği, nikâh arzulamayan yaşlı kadınların açılıp saçılmamak kaydıyla dış elbiselerini çıkarabilecekleri, her şeye rağmen iffetli davranmalarının kendi hyırlarına olacağı, engellilerin durumu, kimlerin evlerinde birlikte veya ayrı ayrı yemek yenebileceği, Hz. Peygamber’den izin almak isteyenlerin bir kısmına izin vermesi gerektiği, onunla konuşurken dikkatli davranılmasının zorunluluğu ifade edilmekte, son âyette ise Yüce Allah’ın mahlûkata hükümranlığı ile mahşerde herkese dünyada yaptıklarının haber verileceği bildirilmektedir.

Yüce Allah, surenin 55-64. ayetlerinde toplumsal hayatla ilgili ilahi vaatlerini, bazı emirlerini, aile içerisindeki mahremiyet sınırlarını, çocukların ve yaşlı kadınların özel durumlarını, sosyal hayatta insan ilişkilerinde gözetilmesi gereken davranışları, Hz. Peygamber’le müminlerin iletişimlerini dile getirmekte ve konuya dair birtakım açıklamalarda bulunmaktadır.

ıı. (59. Ayet): Ergen Çocukların Sorumlulukları

وَاِذَا بَلَغَ الْاَطْفَالُ مِنْكُمُ الْحُلُمَ فَلْيَسْتَاْذِنُوا كَمَا اسْتَاْذَنَ الَّذ۪ينَ مِنْ قَبْلِهِمْ كَذٰلِكَ يُبَيِّنُ اللّٰهُ لَكُمْ اٰيَاتِه۪ وَاللّٰهُ عَل۪يمٌ حَك۪يمٌ “Çocuklarınız ergenlik çağına ulaştığında, kendilerinden öncekiler (büyükler) izin istedikleri gibi onlar da izin istesinler! Allah, ayetlerini size işte böyle açıklıyor. Allah, [‘alîm]dir (her şeyi bilendir); [hakîm]dir (hükmünde hikmet sahibidir).”

Ayetteki وَاِذَا بَلَغَ [veizâ beleğa] ifadesi “ve ulaştığı zaman”; الْاَطْفَالُ [el-atfâlü] kelimesi “çocuklar”; مِنْكُمُ [minküm] ifadesi “sizden”; الْحُلُمَ [el-hulüme] sözcüğü “ergenliğe”; فَلْيَسْتَاْذِنُوا [fe’lyeste’zinû ] emri “izin istesinler”; كَمَا اسْتَاْذَنَ [keme’ste’zene] ifadesi “izin istediği gibi”; الَّذ۪ينَ [ ellezîne ] kelimesi “(şu) kişiler de”; مِنْ قَبْلِهِمْ [min kablihim] ifadesi “onlardan öncekiler”; كَذٰلِكَ [kezâlike] kelimesi “işte böylece”; يُبَيِّنُ [yübeyyinu] fiili “açıklamaktadır, açıklar”; اللّٰهُ [ allâhu ] kelimesi “Allah”; لَكُمُ [leküm] ifadesi “sizin için, size”; اٰيَاتِه۪ [âyâtihî] ifadesi “O’nun ayetlerini”; وَاللّٰهُ [vallâhu ] kelimesi “Allah”; عَل۪يمٌ [‘alîmun ] kelimesi “bilen(dir)”; حَك۪يمٌ [hakîmun] kelimesi ise “hüküm ve hikmet sahibi(dir)” demektir.

Burada ergenliğe ulaşan çocukların da tıpkı diğer büyükler gibi her zaman izin istemeleri gerektiği gündeme getirilmektedir.

1. وَاِذَا بَلَغَ الْاَطْفَالُ مِنْكُمُ الْحُلُمَ فَلْيَسْتَاْذِنُوا كَمَا اسْتَاْذَنَ الَّذ۪ينَ مِنْ قَبْلِهِمْ “Çocuklarınız ergenlik çağına ulaştığında, kendilerinden öncekiler (büyükler) izin istedikleri gibi onlar da izin istesinler!” Yüce Allah üç vakitte izin istemesi gerekenleri beyan bağlamında meşru bir şekilde sahip olunanlar ve henüz ergenliğe ulaşmayan çocuklar diye belirledikten sonra, bu ayette de ergen olan çocukların başkalarının yanına girmek istediklerinde kendilerinden önceki yetişkinler gibi izin istemeleri gerektiğini hükme bağlamaktadır.

Yüce Allah, bu ayetiyle ergen çocuklarla ilgili düzenleme yapmakta, biyolojik büyümeyle psikolojik gelişmenin bir anlamda birlikte şekilleneceğine dikkat çekmek istemekte, Nûr suresinin daha önce yorumunu yaptığımız 27-29. ayetlerindeki düzenlemenin ergen çocuklar için de geçerli olduğunu bildirmektedir. İşte bu ayetler mesken-hane-ev sosyolojisini düzenlemekte, Kur’an’ın kişilerin evlerinin içine dahi müdahale ettiğini göstermektedir.

2. كَذٰلِكَ يُبَيِّنُ اللّٰهُ لَكُمْ اٰيَاتِه۪ وَاللّٰهُ عَل۪يمٌ حَك۪يمٌ “Allah, ayetlerini size işte böyle açıklıyor. Allah, [‘alîm]dir (her şeyi bilendir); [hakîm]dir (hükmünde hikmet sahibidir).” Yüce Allah önceki ayetin sonunda da bu ifadeleri zikretmesine rağmen, bunu burada tekrar getirmesinin çok önemli bir sebebi olsa gerektir. Demek ki başkalarının evine veya odasına girerken izin isteme emri tam açıklığa kavuşturulmak istenmektedir. Çünkü yabancı büyüklerde çekinme hissi daha yoğun olurken, kişilerin kendi çocuklarında daha bir müsamaha durumu söz konusu olabilmektedir.

Durum böyle olunca, meydana gelebilecek bir şüpheyi ortadan kaldırmak için Yüce Allah ergenliğe ulaşan çocukların da diğer büyükler gibi izin isteme hükmüne t abi kılındıklarını özellikle ayetlerini açıklama ile ilişkilendirerek beyan etmekte, bilgisinin ve hikmetinin gereği olarak bu düzenlemeleri yaptığını belirtmiş olmaktadır.

Dipnotlar