Ra‘d Suresi

Mekke’de risâletin 9. yılında indirilmiş olması muhtemel olan, 43 âyetten oluşan, adını 13. âyette geçen “gök gürültüsü” anlamındaki الرَّعْد er-ra‘d kelimesinden alan Ra‘d sûresi, inişe göre 58, resmî sıralamada ise 13. sûredir.

Ra‘d sûresi, resmî sıralamada öncesindeki Yûsuf sûresiyle yakın konu birlikteliğine sahiptir. Her iki sûre de mukatta‘a harfleriyle başlamakta, vahye dikkat çeken mesajla devam etmektedir. Ra‘d sûresinin ilk âyetleri ve özellikle 13. âyette sözü edilen gök gürültüsü ile Yûsuf sûresinin 105. âyeti kâinat kitabıyla ilgili olması noktasında benzeşmektedir.

Ra‘d sûresi, vahye dikkat çekerek ve kâinat kitabından çeşitli âyetlerle başlamakta, kafirlerin diriltilmeyle ilgili inkârları hatırlatılarak devam etmektedir. Daha sonra Yüce Allah’ın sınırsız ilim sıfatı, meleklerin insanlarla ilgili durumu, Yüce Allah’ın sosyal hayata dair ebedi bir prensibi gündeme getirilmektedir.

12. âyetten itibaren, kâinat kitabından bu defa şimşek, bulutlar, gök gürültüsü ve yıldırımlar söz konusu edilmekte, sonrasında putlara yalvarmanın ne kadar yanlış bir iş olduğu kendisine ulaşılmamış suyun ağza alınamaması örnekliğinde sunulmaktadır. Ayrıca göklerde ve yerdeki herkesin Yüce Allah için secdeye kapandığı, putların Allah karşısındaki güçsüzlüğü ve çaresizliği ile hak-bâtıl karşıtlığı köpük ve asıl kaynak örnekliğinde beyan edilmektedir.

19-24. âyetler arasında, duyarlı müminlerin sosyal hayata dair çeşitli özelliklerinden söz edilmekte, ardından olumsuz insan tipine dair bir nitelik hatırlatılarak kafirlerle müminlerin kısa bir mukayesesi yapılmaktadır.

30. âyetten itibaren, yeniden vahye dikkat çekilmekte, müşriklerin Kur’ân’la ilgili yersiz beklenti ve istekleri reddedilmekte, sonrasında hak edenler için dünyada azap olduğu gibi âhirette daha ağır bir azabın söz konusu olacağı ve cennetliklere vaadedilen ödülün çeşitli yönleri haber verilmektedir.

36. âyetten itibaren, kitap ehlinin vahiy karşısındaki tutumu, peygamberlerin özellikleri, delil getirme işleminin tamamen Yüce Allah’ın kudretinde oluşu, O’nun çeşitli kudret örnekleri üzerinde durulmaktadır.

Sûrenin son âyetinde ise ümmetin Hz. Peygamber’e karşı çok önemli bir görevi, yani onun peygamberliğine şahit olmasının yolu hakkında bilgi verilmekte ve bunun da Kur’ân’ı bilmekle mümkün olacağı beyan edilmektedir.

ıı. (42. Ayet:) Tuzakların Boşa Çıkartılması

وَقَدْ مَكَرَ الَّذ۪ينَ مِنْ قَبْلِهِمْ فَلِلّٰهِ الْمَكْرُ جَم۪يعًا يَعْلَمُ مَا تَكْسِبُ كُلُّ نَفْسٍ وَسَيَعْلَمُ الْكُفَّارُ لِمَنْ عُقْبَى الدَّارِ “Onlardan öncekiler de (peygamberlerine) tuzak kurmuşlardı; (oysa) bütün tuzaklar yalnızca Allah’a aittir. Çünkü O, herkesin ne kazanacağını bilir. Kâfirler, bu yurdun (dünyanın) sonunun kimin olduğunu yakında bileceklerdir!”

Ayetteki وَقَدْ مَكَرَ ve kad mekera fiili “mutlak surette tuzak kurmuştu”; الَّذ۪ينَ مِنْ قَبْلِهِمْ ellezîne min kablihim ifadesi “onlardan öncekiler”; فَلِلّٰهِ fe lillâhi ifadesi “Allah içindir, Allah’a aittir”; الْمَكْرُ el-mekru kelimesi “tuzak, tuzakları boşa çıkarmak”; جَم۪يعًا cemî‘an sözcüğü “hepsi, bütünü”; يَعْلَمُ ya‘lemu fiili “bilir”;مَا تَكْسِبُ mâ teksibu ifadesi “kazandığı şeyleri”; كُلُّ نَفْسٍ küllü nefsin tamlaması “her nefsin”; وَسَيَعْلَمُ ve seya‘lemu fiili “ve ileride bilecektir”; الْكُفَّارُ el-küffâru kelimesi “kâfirler”; لِمَنْ limen ifadesi “kimin için olduğunu”; عُقْبَى الدَّارِ ‘ukbe’d-dâri ifadesi ise “dünyanın akıbeti(nin), ahiret(in)” demektir.

Burada hakikate tuzak kuranların nasıl bir akıbet yaşayacakları ve ödülün kimin olacağı gündeme getirilmektedir.

1.وَقَدْ مَكَرَ الَّذ۪ينَ مِنْ قَبْلِهِمْ فَلِلّٰهِ الْمَكْرُ جَم۪يعًا “Onlardan öncekiler de (peygamberlerine) tuzak kurmuşlardı; (oysa) bütün tuzaklar yalnızca Allah’a aittir.” Yüce Allah önceki nesiller içerisinde inkârcıların Yüce Allah’a, peygamberlerine, kitaplara, mesajlara, müminlere çeşitli hileler uyguladıklarını, tuzaklar kurduklarını, entrikalar ürettiklerini bildirmektedir.

İnkârcı yöneticiler Hz. Nuh’a, Nemrud Hz. İbrahim’e, Firavun Hz. Musa’ya, Yahudiler Hz. İsa’ya ve nihayet bütün azgın milletler, dönemin peygamberine karşı böyle bir tavır içerisine girmişlerdi. Müddessir 74:18-22’de de belirtildiği gibi, Hz. Peygamber zamanında Velîd b. Muğîra gibilerin de tefkîr için çalıştıklarını haber vermektedir. Tefkîr, bozgunculuk ve hile içerikli hezeyanlar üretmek demektir ki tuzak kurmaya çalışmak da bunun bir sonucudur.

Onlar her ne kadar tuzak kursalar da, hem yorumunu yapmakta olduğumuz ayette, hem de İbrâhim 14:46’da bildirildiği üzere, “bütün tuzaklar sadece ve sadece Yüce Allah’ın bilgisinde ve kudretinde yok edilmeye ve mağlup olmaya mahkûmdurlar.” Demek ki tuzak kurulmasından korkmamak gerekir; zira ümidin de korkunun da saygının da muhatabı Yüce Allah’tır; başkaları üzerinden korku üretmenin anlamı yoktur.

Ümmetlerin peygamberlere karşı tuzak kurdukları, ancak Yüce Allah’ın onları hep boşa çıkardığı bilinen bir gerçektir. Âl-i İmrân 3:54, Enfâl 8:18, 30, İbrahim 14:46, Fâtır 35:43, Tûr 52:42 ve Târık 86:15-16 gibi ayetler dikkate alındığında, Yüce Allah’ın bütün tuzakları boşa çıkardığı ve hakikate karşı tuzak kuranların hep mağlup oldukları görülecektir. İşte yorumunu yapmakta olduğumuz ayetteki mesaj da bunu ıspat etmektedir. İnsanlar ne kadar tuzak kurmuş olurlarsa olsunlar, onların hepsinin bilgisi Allah’ın katındadır ve tuzaklar sahiplerinin başına geçirilecektir.

2. يَعْلَمُ مَا تَكْسِبُ كُلُّ نَفْسٍ “Çünkü O, herkesin ne kazanacağını bilir.” Yüce Allah bu cümlede her insan her ne yapıyor veya yapacaksa onu bilmekte olduğunu bildirmekte, insanın gerçekleştirdiği davranışları ve elbette hak ettiklerini bildiğini beyan etmektedir.

3. وَسَيَعْلَمُ الْكُفَّارُ لِمَنْ عُقْبَى الدَّارِ “Kâfirler, bu yurdun (dünyanın) sonunun kimin olduğunu yakında bileceklerdir!” Ra‘d suresinin 22 ve 24. ayetlerinde de beyan edildiği gibi, bu dünyanın akıbeti ödül anlamında müminlerin olacaktır, mutlu sonu onlar yaşayacaktır ve kâfirler de vakti geldiğinde yani mahşer şartlarında bu gerçeğin farkına varacaklardır. سَيَعْلَمُ seya‘lemu fiilindeki sîn harfi bu bilmenin ileride gerekleşeceğini göstermektedir. Bu nedenle mesajı “er ya da geç veya mahşer” şeklinde anlayıp yorumlamaktayız.