Hûd Suresi

Mekke’de risâletin 11-12. yılları arasında indirilmiş olması muhtemel olan, 123 âyetten oluşan, adını 50. âyette geçen هُود hûd kelimesinden alan Hûd sûresi, inişe göre 69, resmî sıralamada ise 11. sûredir.

Hûd sûresi, resmî sıralamada öncesindeki Yûnus sûresiyle yakın konu birlikteliğine sahiptir. Bu bağlamda her iki sûrede de mukatta‘a harfleriyle başlayıp ilahi mesaja dikkat çekilmesi (Yûnus 1-2; Hûd 1-2), kâinat kitabına gönderme yapılması (Yûnus 3-6, ; Hûd 7), müşriklerin Hz. Peygamber’den sıra dışı istekleri ve beklentileri (Yûnus 15-16; Hûd 12), Hz. Nûh’un kıssasına dair içerikler (Yûnus 71-73; Hûd 25-49), Hz. Mûsâ’nın Firavun ve İsrailoğullarıyla ilişkileri (Yûnus 75-93; Hûd 96-99) gibi konular ele alınmaktadır. Bu arada vahyin benzerinin getirilmesi manasında meydan okuyuculuğu da her iki sûrenin ortak konuları arasındadır (Yûnus 38; Hûd 13). Hûd sûresi, mukatta‘a harferiyle başlamakta, Yüce Allah’tan başkasına kulluk edilmemesi için âyetlerin bizzat Yüce Allah tarafından açıklandığı beyan edilmekte, insanların Yüce Allah’a yönelik görevlerine dikkat çekilmektedir. Bu arada kâinat kitabından bir pasaj ile insanoğlunun çeşitli davranış özellikleri üzerinde durulmaktadır.

12. âyetten itibaren, Hz. Peygamber’in muhataplarının baskısıyla vahiyden uzak tutulma girişimlerinin sonuçsuz kaldığı, sonrasında vahyin 10 sûrelik meydan okuyuşu, dünya hayatının geçiciliği ve aldatıcılığı ile Yüce Allah’a yalan iftira edenlerin en zalimler olduğu bilgisine yer verilmekte, iman edip salih ameller işleyenlerin ise cennet ödülleriyle buluşturulacağı belirtilmektedir.

25-49. âyetlerde, Hz. Nûh’un, 50-60. âyetlerde Hz. Hûd’un, 61-68. âyetlerde Hz. Sâlih’in, 69-76. âyetlerde Hz. İbrâhim’in, 77-83. âyetlerde Hz. Lût’tan, 84-95. âyetlerde Hz. Şuayb’ın, 96-99. âyetlerde ise Hz. Mûsâ’nın kıssalarına yer verilmekte, kıssaların çok önemli ibretlik yanları dikkatlere sunulmaktadır.

100. âyetten itibaren, azgınların mahşerdeki korkunç akıbeti gündeme getirilmekte, cehennemin de cennetin de gökler ve yer devam ettiği sürece devam edeceği bildirilmekte, her ikisi için de Yüce Allah’ın dilemesi durumunda durumun değişebileceği beyan edilmektedir.

112. âyette, başta Hz. Peygamber olmak üzere her müslümanın emredildiği üzere istikamet sahibi olması emri yer almakta, 113. âyette zalimlere zerre kadar bile olsa meyledilmemesi gerektiği, aksi takdirde ateşin kaçınılmaz olacağı ve Yüce Allah’tan başka hiçbir dostun olamayacağı, söz konusu kişilere yardım edilemeyeceği ifade edilmektedir.

114. âyetten itibaren, namaz vakitlerine, helak edilen kavimlerin helak nedenlerine, insanlığın ihtilafa devam ettiklerine, kıssaların anlatılma nedenine ve inkârcılara yönelik azap tehdidine yer verilmekte, son âyette ise Yüce Allah’ın bilgisine, O’na kulluk edip güvenilmesinin zorunlu olduğuna ve kullarının yaptığından habersiz olmadığına değinilmektedir.

Yüce Allah, surenin 25-49. ayetlerinde Hz. Nuh’un ve kavminin kıssasına yer vermektedir. Hz. Nuh kıssası hakkında geniş bilgiler içermesi ve sure de adını Hz. Nuh’tan aldığı için bu kıssa hakkında detaylı bilgileri Nûh 71:1’de vereceğiz. Bu suredeki bölümü ise beş başlıkta ele alacak ve yorumlarımızı bu çerçevede yapmaya çalışacağız. Hz. Nuh’un kıssasıyla ilgili olarak ayrıca A‘râf 7:59-64, Şu‘arâ 26:106-122, Sâffât 37:75-82’de Kamer 54:9-17, Nûh 71:1-28 ve çeşitli açıklamalar yer aldığı için burada söz konusu bilgilere ayrıntılı olarak tekrar değinmeyeceğiz.

ııı. (30. Ayet): Yüce Allah’ın Kudretini Hatırlatması

وَيَا قَوْمِ مَنْ يَنْصُرُن۪ي مِنَ اللّٰهِ اِنْ طَرَدْتُهُمْ اَفَلَا تَذَكَّرُونَ “Ey kavmim! Ben onları kovarsam, Allah’tan (gelecek azaba karşı) bana kim yardım edebilir ki! Hiç (gerçeği) hatırlamıyor musunuz?”

Ayetteki وَيَا قَوْمِ [veyâ kavmi] ifadesi “ey benim kavmim”; مَنْ يَنْصُرُن۪ي [menyensurunî] sorusu “bana kim yardım edebilir ki”; مِنَ اللّٰهِ [minâllâhi] ifadesi “Allah’tan (gelen bir azapla ilgili olarak)”; اِنْ طَرَدْتُهُمْ [intarattühum] fiili “eğer onları kovarsam”; اَفَلَا تَذَكَّرُونَ [efelâ tezekkerûne] ifadesi ise “(gerçeği) hatırlamaz mısınız” demektir.

Burada Hz. Nuh’un, inkârcı kavmine yönelik çok önemli bir cevabı daha gündeme getirilmektedir.

1. وَيَا قَوْمِ مَنْ يَنْصُرُن۪ي مِنَ اللّٰهِ اِنْ طَرَدْتُهُمْ “Ey kavmim! Ben onları kovarsam, Allah’tan (gelecek azaba karşı) bana kim yardım edebilir ki!" Bu cümle şöyle de anlaşılabilir: "Ey kavmim! Ben onları kovarsam, beni Allah’tan kim koruyabilir ki!” Hz. Nuh, inkârcı kavminin isteklerini reddetme gerekçesini beyan etmek üzere, onların dediğini yapmasının çok büyük bir yanlış olacağını düşünerek, Yüce Allah’tan gelecek azaba karşı onu hiç kimsenin koruyamayacağını dile getirmiştir. Bu azabın nerede geleceğiyle ilgili olarak ayette herhangi bir açıklık olmasa da maksadın mahşerle ilgili olduğunu kabülde bir sorun olmasa gerektir. İşte vitrin hastalığına düşenlerin bunun ne kadar korkunç sonuçlarının olabileceğini iyi hesap etmeleri gerektiği, dünyevi ve geçici beklentilere mağlup olup insan onurunu kırmanın ne kadar feci akıbetler getireceği asla ve asla akıldan çıkartılmamalıdır.

2. اَفَلَا تَذَكَّرُونَ “Hiç (gerçeği) hatırlamıyor musunuz?” Hz. Nuh kavminin duyarsızlığını beyan etmiş, son derece tehlikeli isteklerini açıkça reddetmiş, ayrıca gerekçesini de ortaya koymuş olmasına rağmen onların kararlı ve ısrarcı tutumlarını yeniden gözden geçirmelerini kendilerinden istemiştir. Bu amaçla ayetin sonunda zikredilen ve aslı [tetezekkerûne] şeklinde çift [tâ]/ [te] harfli gelen تَذَكَّرُونَ [tezekkerûne] fiili “(gerçeği) hatırlamak”, “(hakikati) düşünmek”, “aklını çalıştırmak”, “öğüt almak” gibi mesajları çermektedir.

Nûh suresindeki anlatımlara bakıldığında, Hz. Nuh’un kendilerine tebliğin hemen her türlüsünü uyguladığı, ancak onların ısrarla inanmamakta direndikleri görülmektedir. Bütün bu girişimlere rağmen inkârı tercih edenlere belki son bir umut olarak gerçeği bir kez olsun düşünmeleri gerektiği hatırlatılmış olmaktadır.

Dipnotlar